काठमाडौं। काठमाडौं महानगरपालिकाले १० वटा वडाभित्रका ५०९ वटा स्थानका प्राचीन र मौलिक नाम निश्चित भएको जनाएको छ।
सम्पदा तथा पर्यटन विभागले एकीकृत सहरी विकास केन्द्रसँगको सहकार्यमा यसअघि दुई चरणमा गरेको अध्ययनबाट ४३० वटा मूल नाम र ७९ वटा सहायक नाम यकिन गरेको कामपा सम्पदा तथा पर्यटन विभाग प्रमुख कुमारी राईले जानकारी दिइन्।
त्यसैगरी तेस्रो चरणमा थप आठवटा वडाको मौलिक र प्राचीन नाम अध्ययन गर्ने सम्झौता अवसरमा यससम्बन्धी जानकारी दिइएको हो। तेस्रो चरणको अध्ययनका लागि कार्यवाहक प्रमुख सुनिता डंगोल, प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत सरोज गुरागाईं र सम्पदा तथा पर्यटन समितिका संयोजक आशामान संगतको रोहबरमा सम्पदा तथा पर्यटन विभागका प्रमुख राई र एकीकृत सहरी विकास केन्द्रका कार्यकारी निर्देशन रिजा जोशीले हस्ताक्षर गरेका छन्।
यस चरणमा वडा नं १२, १३, १५, २१, २२, २३, २७ र २८ का बस्ती तथा स्थानको मौलिक नामको अध्ययन गरिने राईले जानकारी दिइन्।
सम्झौता अवसरमा कार्यवाहक प्रमुख डंगोलले नाम केवल बोलाउन प्रयोग गरिने शब्दमात्र नभएको उल्लेख गरिन्। ‘हरेक नामको पछाडि केही न केही तथ्य हुन्छ। इतिहास, संस्कृति, सभ्यता तथा समाजको कथा हुन्छ। यसकारण नाम राख्ने र प्रचलनमा ल्याउने कामलाई हलुका रूपमा लिनुहुँदैन,’ नामसम्बन्धी परिचय पाटी राख्ने विषय उठाउँदै उनले भनिन्, ‘परिचय पाटी राख्दा दृश्य प्रदूषण हुने गरी नराख्नुहोला। सकेसम्म पहिलेकै ठाउँमा राख्नुहोला। नत्र हेर्दा आँखा नबिझाउने, अरुलाई असर नपार्ने ठाउँमा राख्नुहोला।’
विभागका प्रमुख राईका अनुसार यसअघि पहिलो चरणमा वडा नं ५, ६, ७, १८, २४ को र दोस्रो चरणमा वडा नं ८, १७, १९, २०, र २५ मा अध्ययन भइसकेको छ। अध्ययनका क्रममा वडाभित्र भएका धार्मिक, सांस्कृतिक तथा ऐतिहासिक महत्वमा आधारित स्थान तथा बस्तीको मौलिक एवं प्राचीन नामकरणसम्बन्धी अध्ययन तथा अभिलेखीकरण भएको उनले जानकारी दिइन्।
अध्ययनका क्रममा धार्मिक, सांस्कृतिक र ऐतिहासिक महत्त्वका टोल, बस्ती, मठमन्दिर, वहाल, वही, धारा, सत्तल, पाटीको अध्ययनबाट प्राचीन नाम पत्ता लगाइन्छ। यसरी पहिचान गरिएको नामलाई स्थानीयवासी, समुदाय, संस्कृतिविद्, पुरातत्वविद्, भाषाविद् तथा इतिहासविद्सँग नाम पुष्टि गराइन्छ।
