काठमाडौं। इरान र इजरायलबीचको युद्धले भारतको तेल, व्यापार, सेयर बजार र सुन र चाँदीको मूल्यलाई असर गर्न सक्छ। यदि युद्ध बढ्यो भने, होर्मुज जलडमरुम बन्द हुन सक्छ। जसले भारतको मासिक तेल आपूर्तिको आधालाई खतरामा पार्न सक्छ। नेपालले भारतबाट तेल आयान गर्ने हुनाले यसको सीधा असर नेपाललाई समेत हुनेछ।
यसका साथै, भारतको गैरतेल निर्यात पनि प्रभावित हुन सक्छ। भारतको १० प्रतिशतभन्दा बढी तेल आपूर्ति यस क्षेत्रबाट आउँछ। विज्ञहरूका अनुसार युद्ध बढ्दा कच्चा तेलको मूल्यमा तीव्र वृद्धि हुन सक्छ। तेलको मूल्य बढ्छ। जसले गर्दा मुद्रास्फीति बढ्छ। जसले सेयर बजारलाई असर गर्ने छ।
यस्तो परिस्थितिमा, बजारमा उल्लेखनीय बिक्री र गिरावट देख्न सकिन्छ। अर्कोतर्फ, जब विश्वव्यापी तनाव बढ्छ। लगानीकर्ताहरू सुरक्षित आश्रय खोज्ने गर्छन्। यस समयमा, मानिसहरू सुन र चाँदी किन्न रुचाउँछन्। त्यसैले, तिनीहरूको मूल्य बढ्ने सम्भावना हुन्छ।
भारतको लागि हर्मुजको जलडरु किन महत्त्वपूर्ण?
इरान र ओमानको बीचमा अवस्थित हर्मुजको जलडमरु विश्वको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण तेल मार्ग हो। भारतले आफ्नो अधिकांश कच्चा तेल साउदी अरेबिया, इराक, कुवेत र युएई जस्ता देशहरूबाट आयात गर्छ। जसको ठूलो हिस्सा यही मार्गबाट आउँछ।
केप्लरका प्रमुख अनुसन्धान विश्लेषक सुमित रिटोलियाका अनुसार, यदि इजरायलले इरानको तेल सुविधाहरूमा आक्रमण गर्छ वा इरानले यो मार्ग अवरुद्ध गर्छ भने, आपूर्ति शृङ्खला पूर्ण रुपमा अवरुद्ध हुनेछ। यसले भारतका साथै विश्वव्यापी तेल बजारलाई पनि असर गर्नेछ।
होर्मुज मार्गबाट दैनिक २६ लाख ब्यारेल तेल भारत प्रवेश
भारतले यस मार्गबाट दैनिक आफ्नो कच्चा तेलको आवश्यकताको लगभग २६ लाख ब्यारेल आयात गर्छ। केप्लरको तथ्यांकअनुसार, जनवरी-फेब्रुअरीमा भारतको कुल मासिक तेल आयातको लगभग ५० प्रतिशत होर्मुज मार्गबाट आएको थियो। यो संख्या नोभेम्बर-डिसेम्बर २०२५ मा ४० प्रतिशतबाट बढेको छ।
स्रोतहरूका अनुसार यदि होर्मुजको जलडमरुम बन्द भए भारतले अन्य विकल्पहरू विचार गर्न सक्छ। यसमा साउदी अरेबियाको पूर्व-पश्चिम पाइपलाइन र युएईको अबु धाबी कच्चा तेल पाइपलाइन समावेश छन्। दुवै पाइपलाइनहरू होर्मुजको जलडमरुम प्रयोग नगरी निरन्तर तेल आपूर्ति सुनिश्चित गर्न निर्माण गरिएको थियो।
सुन-चाँदीको मूल्य बढ्न सक्छ
अनिश्चितताको समयमा, लगानीकर्ताले इक्विटी बजारबाट रकम निकाल्छन्। सुन र चाँदी जस्ता सुरक्षित लगानीमा फर्कन्छन्। कमोडिटी विज्ञहरूका अनुसार इरान-इजरायल युद्धले सुन र चाँदीको मूल्यलाई नयाँ उचाइमा पुर्याउन सक्छ।
यदि अमेरिका यस युद्धमा प्रत्यक्ष रुपमा संलग्न भयो भने, डलरको तुलनामा सुनको माग अझ बढ्ने छ। चाँदीको औद्योगिक र लगानी दुवै माग बढ्ने अपेक्षा गरिएको छ। जसले गर्दा यो भविष्यमा लगानीकर्ताको लागि राम्रो प्रतिफलको स्रोत बन्ने अपेक्षा गरिएको छ।
युद्धले मुद्रास्फीति बढ्ने
यदि कच्चा तेलको मूल्य बढ्यो भने पेट्रोल र डिजेलको मूल्य घटाउने सम्भावना कम हुन्छ। इन्धनको मूल्यले ढुवानी लागत बढाउने छ। यसले फलफूल, तरकारी र अन्य आवश्यक वस्तुको मूल्यमा प्रत्यक्ष असर गर्ने छ। यसले खुद्रा मुद्रास्फीतिमा वृद्धि ल्याउन सक्छ।
