काठमाडौं। फागुन २१ गतेको प्रतिनिधिसभा निर्वाचन नजिकिँदै जाँदा नेपाल सेयर बजारमा गिरावटको क्रम थामिएको छैन। नेप्से परिसूचक लगातार तीन साता दबाबमा पर्दै २६४२ विन्दुमा झरेको थियाे। राजनीतिक अनिश्चितता, चुनावको वातावरण र लगानीकर्ताहरूको 'प्रतीक्षा र हेर' को मनोवृत्तिले बजारलाई तल धकेलिरहेको छ।
फागुन ४ गते (सोमबार) नेप्से परिसूचक ८.१६ अंकले घटेर २,६६२.९१ विन्दुमा बन्द भयो। सो दिन ३३५ कम्पनीको एक करोड ९६ लाख कित्ता सेयर ७ अर्ब ९४ करोड रुपैयाँमा कारोबार भयो। कुल १६३ कम्पनीको सेयर मूल्यमा गिरावट आउँदा ८६ कम्पनीका लगानीकर्ताले मात्र नाफा कमाए।
फागुन ५ गते (मंगलबार) बजार झनै कमजोर भयो। नेप्से परिसूचक २०.७५ अंकले घटेर २,६४२.१५ विन्दुमा बन्द भयो। सो दिन ३५४ कम्पनीको दुई करोड पाँच लाख ५९ हजार कित्ता सेयर ८३ हजार ७५ पटक खरिदबिक्री हुँदा ८ अर्ब ३६ करोड ४४ लाखको कारोबार भयो। म्युचुअल फन्ड र व्यापार समूह बाहेक सबै उपसमूहको सूचक घट्यो। फागुन ६ गते (बुधबार) भने सूचकमा सामान्य सुधार देखियो। बुधबार नेप्से ०.०४ अंकले मात्र घटेर २,६६२.०९ विन्दुमा रोकियो। सो दिन ३२९ कम्पनीका ८ अर्ब ६९ करोड २२ लाखको कारोबार भयो। यद्यपि यो सुधार नाममात्रको थियो।
फागुन महिनाको पहिलो सातामा महाशिवरात्रि, ग्याल्पो ल्होसार र राष्ट्रिय प्रजातन्त्र दिवसका कारण केवल दुई दिन मात्र कारोबार भयो। नेप्सेले यो साता २८.९२ अंकले (१.०८ प्रतिशत) गुमायो। सोमबार बजार २,६७१.०७ अंकमा खुल्यो भने मंगलबार २,६४२.१५ मा बन्द भयो। साताको कुल कारोबार रकम १६ अर्ब ३० करोड रुपैयाँमा सीमित भयो र दैनिक औसत कारोबार रकम अघिल्लो साताको १० अर्ब १६ करोडबाट घटेर ८ अर्ब १५ करोडमा झर्यो।
सबैभन्दा चिन्ताजनक तथ्य बजार पुँजीकरणमा देखियो। बजार पुँजीकरण ४४ खर्ब ८४ अर्बबाट घटेर ४४ खर्ब ४४ अर्बमा झर्यो। यस अवधिमा लगानीकर्ताले पुस्तकमा ४० अर्ब रुपैयाँ गुमाए। अघिल्लो साता यो घाटाको रकम ६३ अर्ब थियो।
माघ महिनाको अन्तिम कारोबार दिनहरूमा पनि बजार थामिन सकेको थिएन। माघको एक बिहीबार नेप्से परिसूचक १७.५३ अंकले घटेर २,७१४.०५ मा बन्द भयो। त्यस दिन कारोबार रकम १४ अर्ब ५६ करोड रुपैयाँ पुग्यो। त्यसपछिको आइतबार नेप्से थप १९.८५ अंकले घटेर २,६९४.२० विन्दुमा बन्द भयो। सो दिन ३२९ कम्पनीका ९ अर्ब १० करोडको कारोबार भयो। यसरी हेर्दा नेप्से माघको अन्तिम हप्तादेखि नै ओरालो लागेको देखिन्छ। अघिल्लो साता नेप्से १.३९ प्रतिशतले घट्दा कुल ५० अर्ब ८४ करोड रुपैयाँको कारोबार भएको थियो।
बजार विश्लेषकहरूले यो गिरावटको मुख्य कारण फागुन २१ को आसन्न निर्वाचनका लागि खर्च जुटाउन केही लगानीकर्ताहरूले सेयर बिक्री गरेको र राजनीतिक स्थिरतामाथिको लगानीकर्ताको कमजोर विश्वास भएको बताएका छन्। कारोबार रकम दैनिक ७ अर्बदेखि १६ अर्बसम्म रहँदा बजारमा सक्रियता देखिए पनि खरिदभन्दा बिक्री चाप बढ्दा सूचकमा गिरावट आएको हो। विश्लेषकहरूका अनुसार यस्तो बेला ठूला संस्थागत लगानीकर्ता पनि बजारमा प्रवेश गर्न हिचकिचाउँछन्।
नेपालको सेयर बजारले चुनावी प्रचार अभियानबाट न्यूनतम प्रभाव मात्र ग्रहण गरेको छ, जुन ऐतिहासिक प्रवृत्तिविपरीत देखिन्छ। सामान्यतः चुनावी अवधिमा सरकारी खर्च बढ्ने, उपभोग वृद्धि हुने र निजी क्षेत्रको लगानी पनि बढ्ने अपेक्षा गरिन्छ। तर यसपटक बजारमा त्यो उत्साह देखिएको छैन। आइतबारको कारोबारमा बैंकिङ ५.८७ अंकले, विकास बैंक ४३.५४ अंकले, फाइनान्स ११.३० अंकले, जीवन बीमा ६८.३० अंकले, लघुवित्त २८.४० अंकले, निर्जीव बीमा ७०.५२ अंकले, होटल १३२.३० अंकले र जलविद्युत् ४९.१७ अंकले घट्यो। व्यापार उपसमूह मात्र हरियोमा रह्यो।
नेप्से परिसूचक राजनीतिक अस्थिरता तीव्र बन्नुअघि २,९०० विन्दुको नजिक पुगेको थियो। त्यो भनेको अहिलेको तुलनामा करिब २५८ अंकले माथि हो। विश्लेषकहरूका अनुसार अहिले २,६३०–२,६४० क्षेत्र तत्कालीन सपोर्टका रूपमा हेरिएको छ। यदि यो विन्दु तल झरेमा बजार २,६०० आसपाससम्म झर्न सक्ने अनुमान गरिएको छ।
तर चुनावपछि परिस्थिति फेरिन सक्ने अपेक्षा गरिएको छ। विगतका निर्वाचनहरूको अनुभव हेर्दा स्थिर सरकार गठन भई बजारमैत्री नीति आएमा लगानीकर्ता पुनः सक्रिय हुने र बजारले माथिल्लो गति लिने हुन्छ। ठूला र साना दुवै लगानीकर्ता अहिले चुनावको परिणाम र नयाँ सरकारको आर्थिक नीतिको प्रतीक्षामा बसेका छन्। जबसम्म त्यो स्पष्टता आउँदैन, बजारमा यस्तै सुस्ती कायम रहने विश्लेषकहरूको आकलन छ।
साताको पहिलो कारोबार दिन नेप्से परिसूचक घटेर बन्द भएको छ। गत साता बजार खुलेका दुई कारोबार दिन घटेर बन्द भएको नेप्सेले यस दिन पनि सोही क्रमलाई निरन्तरता दिएको हो। आइतबार नेप्से परिसूचक २७.५९ अंक घटेर २६१४.५५ विन्दुमा झरेको छ। त्यस्तै, यस दिन सेन्सेटिभ इण्डेक्स ३.२७ अंक घटेको छ भने फ्लोट इण्डेक्स १.६६ अंक र सेन्सेटिभ फ्लोट इण्डेक्स १.१६ अंक घटेको छ।
नेप्सेसँगै यस दिन कारोबार रकम पनि घटेको छ। अघिल्लो कारोबार दिन अर्थात गत मंगलबार ८ अर्ब ३६ करोड रुपैयाँको शेयर खरिदबिक्री भएको बजारमा यस दिन ३२४ स्टकको ७२ हजार १०४ पटकको कारोबारमा ६ अर्ब ६९ करोड ९७ लाख २१ हजार रुपैयाँबराबरको १ करोड ५९ लाख ८९ हजार कित्ता शेयर खरिदबिक्री भएको छ।
सालपा विकास बैंकको शेयर यस दिन सकारात्मक सर्किट लेभलमा कारोबार भएको छ। सो बैंकको शेयरमूल्य यस दिन ३६ रुपैयाँ ३० पैसा बढेर ३९९ रुपयाँ ३० पैसामा अन्तिम कारोबार भएको छ। त्यस्तै, यस दिन रिलायन्स स्पिनिङ्ग मिल्सको शेयरमूल्य ९ प्रतिशतभन्दा बढी बढेको छ भने अन्य स्टकहरुको मूल्य वृद्धिदर साढे ५ प्रतिशतभन्दा कम रहेको छ। कारोबारमा आएको बुद्ध भूमि नेपाल हाइड्रोपावर कम्पनीको शेयरमूल्य यस दिन सर्वाधिक ८.९२ प्रतिशत घटेको छ।
कारोबार रकमका आधारमा यस दिन आँखु खोला जलविद्युत कम्पनी शीर्ष स्थानमा रहेको छ। सो कम्पनीको यस दिन ६३ करोड ४२ लाख रुपैयाँबराबरको शेयर कारोबार भएको छ। त्यस्तै, यस दिन रिडी पावर डेभलपमेन्टको साढे ३७ करोड रुपैयाँभन्दा बढीको शेयर किनबेच भएको छ भने एसवाई प्यानल नेपालको कारोबार रकम साढे ३१ करोड रुपैयाँ नाघेको छ।
यस दिन १३ वटै उपसमूहको परिसूचक घटेको छ। जसमध्ये व्यापार उपसमूहको परिसूचक सर्वाधिक ३.५९ प्रतिशत घटेको छ। त्यस्तै, यस दिन विकास बैंक, होटल तथा पर्यटन, जलविद्युत र उत्पादन तथा प्रशोधन उपसमूहको परिसूचक १ प्रतिशतभन्दा बढी घटेको छ।
