काठमाडौं। भारतीय संगीत जगतकी महान् पार्श्व गायिका आशा भोसलेको ९२ वर्षको उमेरमा आइतबार (१२ अप्रिल २०२६) मुम्बईस्थित ब्रीच क्यान्डी अस्पतालमा निधन भएको छ। शनिबार साँझ अत्यधिक थकान र श्वासप्रश्वाससम्बन्धी समस्यापछि उनलाई अस्पताल भर्ना गरिएको थियो। उनका छोरा आनन्द भोसलेले निधनको पुष्टि गरेका छन्।
भारतीय संगीत क्षेत्रमा अद्वितीय योगदान पुर्याएकी भोसले विश्वकै सबैभन्दा धेरै गीत रेकर्ड गर्ने कलाकारका रुपमा परिचित थिइन्। सन् २०११ मा ‘गिनीज बुक अफ वर्ल्ड रेकर्ड’ले उनलाई इतिहासमै सबैभन्दा धेरै गीत रेकर्ड गर्ने गायिकाका रूपमा मान्यता दिएको थियो। उनले २० भन्दा बढी भाषामा ११ हजारभन्दा बढी गीतमा स्वर दिएकी छन्।
उनी केवल भारतीय संगीतमा सीमित रहिनन्। नेपाली संगीतमा पनि उनको योगदान अत्यन्त महत्वपूर्ण छ। नेपाली श्रोतामाझ उनले गाएका गीतहरू आज पनि उत्तिकै लोकप्रिय छन्। विशेषगरी चलचित्र माइतीघरका ‘यो हो मेरो प्राणभन्दा प्यारो माइतीघर’, ‘गैरी खेतको शिरैमा’ र ‘वसन्त नै आउन खोजेको हो कि’ जस्ता गीतहरूले नेपाली संगीतमा अमिट छाप छोडेका छन्।
त्यस्तै ‘झझल्को लिएर आएछ सावन’, ‘अघि अघि बढ्ने यो नेपाली पाइला’ र ‘मोहनी लाग्ला है’ जस्ता गीतहरूले उनलाई नेपाली श्रोतामाझ झनै प्रिय बनाएको थियो। ‘मोहनी लाग्ला है’ मा उनले स्वर सम्राट नारायण गोपालसँग सहकार्य गरेकी थिइन्। जुन नेपाली संगीतको ऐतिहासिक युगल गीतमध्ये एक मानिन्छ।
नेपालका चर्चित संगीतकार रञ्जित गजमेरसँगको सहकार्यले पनि उनलाई नेपाली चलचित्र संगीतमा विशेष स्थान दिलायो। उनको स्पष्ट उच्चारण र भावपूर्ण गायनका कारण गैर–पाली हुँदा हुँदै पनि नेपाली गीतमा मौलिकता झल्किन्थ्यो।
उनले भारतको प्रतिष्ठित दादासाहेब फाल्के पुरस्कार (२०००) र पद्म विभूषण (२००८) प्राप्त गरेकी थिइन् भने दुई पटक ग्रामी अवार्डका लागि समेत मनोनित भएकी थिइन्। उनी प्रसिद्ध मंगेशकर परिवारकी सदस्य तथा लता मंगेशकरकी बहिनी थिइन्।
उनको निधनसँगै भारतीय मात्र नभई नेपाली संगीत क्षेत्रले पनि एक युग समाप्त भएको अनुभूति गरेको छ। उनको स्वरले दुई देशबीचको सांगीतिक सम्बन्धलाई सधैंका लागि जीवन्त बनाइरहने छ।
