काठमाडौं। कृत्रिम बुद्धिमत्ताले (एआई) अत्यन्त तीव्र गतिमा नयाँ प्रकारका पूर्वाधार कम्पनीहरू जन्माइरहेको छ। यही क्रममा, विश्वभर कम लागतमा विद्युत् आपूर्ति सुरक्षित गर्ने रणनीति अपनाएको एक अभिनव बिटक्वाइन खानी कम्पनी अहिले एआई तथ्याङ्क केन्द्रहरूको तीव्र ऊर्जा मागका कारण लाभको अवस्थामा पुगेको छ।
कृत्रिम बुद्धिमत्ताले विश्वव्यापी रूपमा विद्युत् क्षमताको होड सुरु हुनुअघि नै बिटजिरो होल्डिङ्सले बिटक्वाइन खानी सञ्चालनबाट प्राप्त आम्दानी प्रयोग गरी नर्वे, फिनल्यान्ड र संयुक्त राज्य अमेरिकामा सस्तो विद्युत् स्रोतहरू सुरक्षित गरेको थियो।
कम्पनीले अझै पनि बिटक्वाइन उत्पादन गरिरहेको छ, किनभने यस व्यवसायबाट उद्योगकै सबैभन्दा कम विद्युत् लागतमा राम्रो नगद आम्दानी प्राप्त भइरहेको छ। तर कम्पनीको मुख्य लक्ष्य अब कृत्रिम बुद्धिमत्तासम्बन्धी तथ्याङ्क केन्द्रहरूको विस्तार हो। एक अध्ययनअनुसार सन् २०३० सम्म विश्वभर करिब ७ खर्ब अमेरिकी डलर बराबरको पूर्वाधार लगानी आवश्यक पर्न सक्छ, जसमा करिब ५।२ खर्ब डलर प्रत्यक्ष रूपमा कृत्रिम बुद्धिमत्तासम्बन्धी कार्यभारसँग सम्बन्धित हुनेछ।
यो सम्भावना वास्तविकतामा परिणत हुन थालेको संकेत मे ५ मा देखियो, जब बिटजिरोले नर्वेको नाम्स्कोगानस्थित ११० मेगावाट क्षमताको तथ्याङ्क केन्द्र १५ वर्षका लागि भाडामा दिने सम्बन्धी बाध्यकारी आशयपत्रमा हस्ताक्षर गर्यो। यो सम्झौताको अनुमानित मूल्य करिब २.६ अर्ब अमेरिकी डलर बराबर रहेको बताइएको छ। यससँगै कम्पनीले ठूलो स्तरको कृत्रिम बुद्धिमत्ता पूर्वाधार बजारमा औपचारिक प्रवेश गरेको छ।
यही कारणले चर्चित लगानीकर्ता केभिन ओ’लियरी कम्पनीका प्रारम्भिक तथा प्रमुख लगानीकर्तामध्ये एक बनेका हुन्।
ओ’लियरीका अनुसार बिटजिरो सामान्य डिजिटल मुद्रासम्बन्धी कम्पनी नभई ऊर्जा पूर्वाधारमा आधारित संस्था हो।
उनले भनेका छन्, “यदि मलाई डिजिटल मुद्रामा लगानी गर्नुपर्यो भने अब तीनवटा लगानी मात्रै पर्याप्त छन्। म बिटजिरोमा लगानी गर्छु, किनभने यसले बिटक्वाइन उत्पादन मात्र गर्दैन, यो वास्तवमा ऊर्जा कम्पनी पनि हो।”
एआई ऊर्जा प्रतिस्पर्धामा उत्तरी युरोपको लाभ
एक समय चीनमा सस्तो विद्युत्ले बिटक्वाइन उद्योगलाई उचाइमा पुर्याएको थियो भने अहिले स्वच्छ ऊर्जाले उत्तरी युरोपलाई डिजिटल पूर्वाधारको केन्द्र बनाइरहेको छ।
विशाल जलविद्युत् तथा आणविक ऊर्जा उत्पादन भएका नर्वे र फिनल्यान्ड अहिले डिजिटल पूर्वाधार विस्तारका प्रमुख केन्द्र बनेका छन्।
कृत्रिम बुद्धिमत्ता पूर्वाधार विस्तारका लागि यी देशहरू उपयुक्त मानिन्छन्। उत्तरी युरोपका केही क्षेत्रमा विद्युत् मूल्य युरोपका अन्य प्रमुख बजारहरूको तुलनामा निकै कम छ। साथै जलविद्युत् र आणविक ऊर्जामा आधारित स्थिर विद्युत् प्रणालीले कृत्रिम बुद्धिमत्तालाई आवश्यक दीर्घकालीन विद्युत् आपूर्ति सुनिश्चित गर्छ। चिसो मौसमका कारण तथ्याङ्क केन्द्रहरूको शीतलीकरण खर्च पनि उल्लेखनीय रूपमा घट्छ।
यही आधारमा बिटजिरोले आफ्नो विस्तार रणनीति अघि बढाइरहेको छ।
नर्वेको नाम्स्कोगान केन्द्रमा अहिले बिटक्वाइन उत्पादन भइरहेको छ। अब यही केन्द्र कम्पनीको कृत्रिम बुद्धिमत्ता पूर्वाधार व्यवसायको आधार बन्नेछ।
कम्पनीसँग नर्वेमै थप विस्तारका सम्भावना पनि छन्। व्यवस्थापनका अनुसार विद्युत् सञ्जाल विस्तारसँगै कम्पनीको क्षमता ३०० मेगावाटभन्दा धेरै पुग्न सक्छ।
फिनल्यान्डको कोकेमाकी क्षेत्रमा कम्पनीले एक गिगावाट क्षमताको विशाल परियोजना सुरक्षित गरिसकेको छ, जसले भविष्यमा बिटक्वाइन उत्पादन र कृत्रिम बुद्धिमत्ता दुवै क्षेत्र विस्तार गर्न सहयोग पुर्याउनेछ।
संयुक्त राज्य अमेरिकाको नर्थ डकोटास्थित परियोजनाले कम्पनीलाई फरक ऊर्जा तथा नियामकीय बजारमा पहुँच दिएको छ। त्यहाँ १ लाख ८४ हजार वर्ग मिटरभन्दा बढी क्षेत्रफलमा फैलिएको पूर्वाधार रहेको छ र भविष्यमा थप विद्युत् आपूर्ति विस्तार गर्ने योजना छ।
मे ५ को सम्झौताले के अर्थ राख्छ?
विश्लेषणअनुसार सन् २०३० सम्म कृत्रिम बुद्धिमत्ता पूर्वाधारमा करिब ७ खर्ब अमेरिकी डलर लगानी हुन सक्छ। तर यो विस्तारको सबैभन्दा ठूलो चुनौती पूँजी होइन, पर्याप्त विद्युत् आपूर्ति हुन सक्छ।
नाम्स्कोगान सम्झौतापछि बिटजिरोले तथ्याङ्क केन्द्रका लागि आवश्यक ऊर्जा पूर्वाधार भाडामा दिएर आम्दानी गर्ने नयाँ बाटो खोलेको छ।
पहिले कम्पनीले आफ्नै विद्युत् प्रयोग गरेर बिटक्वाइन उत्पादन गरी आम्दानी गर्थ्यो। अब भने कम्पनीले पूर्वाधार तथा विद्युत् क्षमता भाडामा दिएर नियमित आय आर्जन गर्नेछ। कृत्रिम बुद्धिमत्ता प्रणाली सञ्चालनका लागि आवश्यक विद्युत् खर्च भने भाडामा लिने पक्षले नै व्यहोर्नेछ।
यसले कम्पनीलाई ठूलो ऊर्जा खर्च वहन नगरी स्थिर आम्दानी प्राप्त गर्ने अवसर दिएको छ।
कम्पनीका अनुसार सम्झौताको दर प्रतिकिलोवाट मासिक करिब १३५ अमेरिकी डलर रहेको छ र प्रत्येक वर्ष ३ प्रतिशतले वृद्धि हुनेछ। पूर्ण क्षमतामा सञ्चालन हुँदा यो केन्द्रबाट वार्षिक करिब १७ करोड ६० लाखदेखि १७ करोड ८० लाख अमेरिकी डलर आम्दानी हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ।
तथ्याङ्क केन्द्र विस्तारको ठूलो अवसर
युरोप र उत्तर अमेरिकामा कृत्रिम बुद्धिमत्ता पूर्वाधार विकासकर्ताहरू अहिले रूपान्तरण यन्त्रको अभाव, विद्युत् जडान ढिलाइ, सञ्जाल चाप तथा बहुवर्षीय विद्युत् प्रतीक्षाजस्ता समस्यासँग जुधिरहेका छन्।
धेरै परियोजनाहरू पर्याप्त विद्युत् सुनिश्चित गर्न नसक्दा वर्षौं पछाडि धकेलिएका छन्। यही कारणले सार्वजनिक बजारहरूले बिटक्वाइन खानी पूर्वाधारलाई कृत्रिम बुद्धिमत्ता क्षमतामा रूपान्तरण गर्न सक्ने कम्पनीहरूलाई उच्च मूल्याङ्कन दिन थालेका छन्।
ऊर्जा उत्पादन, प्रसारण तथा डिजिटल पूर्वाधारमा बलिया कम्पनीहरूमा लगानीकर्ताहरूको आकर्षण बढ्दो छ, किनभने कृत्रिम बुद्धिमत्ताको विस्तारसँगै भरपर्दो विद्युत् पहुँच डिजिटल अर्थतन्त्रको सबैभन्दा मूल्यवान् सम्पत्तिमध्ये एक बन्दै गएको छ।
एक अध्ययनअनुसार सन् २०३० सम्म विश्वव्यापी तथ्याङ्क केन्द्र क्षमता लगभग दोब्बर हुनेछ र थप १०० गिगावाट क्षमताको आवश्यकता पर्नेछ।
आज तथ्याङ्क केन्द्र विस्तारको सबैभन्दा महत्वपूर्ण आधार “विद्युत् उपलब्ध हुने गति” बनेको छ।
मुख्य बजारहरूमा विद्युत् जडानका लागि चार वर्षभन्दा बढी समय कुर्नुपर्ने अवस्था रहेको बेला बिटजिरोले समयमै ऊर्जा स्रोत सुरक्षित गरेर कृत्रिम बुद्धिमत्ता युगका लागि आफूलाई अग्रपङ्क्तिमा उभ्याएको छ।
