काठमाडौं। तेल उत्पादक राष्ट्रहरूको समूह र उसका सहयोगी देशहरूले (ओपेक प्लस) दैनिक १ लाख ८८ हजार ब्यारेल तेल उत्पादन बढाउने घोषणा गरेपछि अन्तर्राष्ट्रिय तेल बजारमा मूल्य घट्ने क्रम जारी रहेको छ। इरानसँगको युद्ध सुरु भएयता यो लगातार पाँचौँ पटक उत्पादन वृद्धि गरिएको हो।
अन्तर्राष्ट्रिय बजारको प्रमुख मापदण्ड मानिने ब्रेन्ट कच्चा तेलको मूल्य ०.४ प्रतिशतले घटेर प्रतिब्यारेल ७१.८७ अमेरिकी डलरमा पुगेको छ भने अमेरिकी कच्चा तेलको मूल्य ०.२२ प्रतिशतले घटेर प्रतिब्यारेल ६८.६४ अमेरिकी डलरमा झरेको छ।
जुन महिनाको मध्यतिर अमेरिका–इरान युद्धविराम सहमति भएपछि होर्मुज जलडमरूमध्यमा केही हदसम्म आवागमन सहज बनेको र त्यसयता तेलको मूल्य घट्दो क्रममा रहेको छ।
यद्यपि समुद्री सुरक्षासम्बन्धी एक निकायका अनुसार पछिल्ला केही दिनमा तेल बोक्ने जहाजहरूको आवागमन उल्लेखनीय रूपमा बढेको छैन। केही जहाजहरूले इरान र ओमानको तटीय क्षेत्र हुँदै तथा जलडमरूमध्यको मध्य भाग प्रयोग गरी वैकल्पिक मार्ग अपनाएका छन्। तर तेहरानले आफूले तोकेका मार्गबाहेक अन्य बाटो प्रयोग नगर्न चेतावनी दिएको छ, किनकि त्यस्ता मार्गहरूले उक्त जलमार्गमाथिको उसको नियन्त्रणलाई चुनौती दिन सक्छन्।
युद्धअघिको अवस्थामा जल यातायात पुनः फर्किन अझै केही महिना लाग्ने अनुमान गरिएको छ। ऊर्जा पूर्वाधारहरूको मर्मत तथा तेल उत्पादन केन्द्रहरू पुनः सञ्चालनमा ल्याउनुलाई तेल आपूर्ति बढाउने मुख्य आधारका रूपमा हेरिएको छ।
एक अन्तर्राष्ट्रिय लगानी तथा वित्तीय संस्थाका अनुसन्धानकर्ताहरूले आगामी वर्ष तेलको औसत मूल्य प्रतिब्यारेल ७५ अमेरिकी डलर पुग्न सक्ने अनुमान गरेका छन्। यो युद्ध सुरु हुनुअघि ब्रेन्ट कच्चा तेलको औसत मूल्य प्रतिब्यारेल ७३.२१ अमेरिकी डलरभन्दा केही बढी हो।
तेलको मूल्य घट्दा सामान्यतया केही दिनभित्र इन्धनको खुद्रा मूल्य पनि घट्ने प्रवृत्ति देखिन्छ। हालै इन्धनको मूल्य घटेकाले अमेरिकी नागरिकलाई स्वतन्त्रता दिवसको बिदाका बेला यातायात खर्चमा केही राहत पुगेको छ। अमेरिकी मोटर वाहन संघका अनुसार आइतबार अमेरिकामा पेट्रोलको औसत मूल्य प्रतिग्यालन ३.८० अमेरिकी डलर रहेको थियो। यो युद्धअघि रहेको औसत मूल्यभन्दा करिब २७ प्रतिशत बढी हो।
यसैबीच, प्रविधि क्षेत्रका कम्पनीहरूको बाहुल्य रहेको सेयर सूचकाङ्क १.१ प्रतिशतले बढेको छ। औद्योगिक कम्पनीहरूको प्रमुख सूचकाङ्क ०.०४ प्रतिशतले घट्दा समग्र बजार सूचकाङ्क भने ०.३५ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ।