काठमाडौं। नेपालको सिमेन्ट उद्योगमा सबैभन्दा ठूलो लगानी भएको होङ्सी शिवम् सिमेन्ट प्राइभेट लिमिटेडले चालू आर्थिक वर्षको पहिलो ९ महिनामै १० अर्ब ३१ करोड ८० लाख रुपैयाँ बराबरको कारोबार गरेको छ। निर्माण क्षेत्रमा देखिएको समग्र सुस्तताका बाबजुद कम्पनीले आक्रामक बजार विस्तार र उत्पादन क्षमताको सदुपयोग गर्दै अर्बौंको कारोबार कायम राखेको छ। यसै आधारमा रेटिङ एजेन्सी इक्रा नेपालले कम्पनीको ६ अर्ब रुपैयाँ बराबरको अल्पकालीन कर्जा सीमाका लागि 'ए टु प्लस' रेटिङलाई पुनर्पुष्टि गरेको छ।
यसले कम्पनीले आफ्ना वित्तीय दायित्व र बैंक ऋण समयमै भुक्तानी गर्न सक्ने उच्च क्षमता राख्ने र कर्जा जोखिम न्यून रहेको संकेत गर्छ। सिमेन्ट तथा क्लिंकरको बिक्री मूल्यमा आएको सुधार र लागत व्यवस्थापनमा देखिएको दक्षताले कम्पनीको साखलाई थप मजबुत बनाएको छ।
होङ्सी सिमेन्टको विगत पाँच वर्षको कारोबार विवरणले नेपाली बजारमा यसको बलियो पकड स्पष्ट देखाउँछ। आर्थिक वर्ष २०७८/७९ (सन् २०२२) मा कम्पनीले १६ अर्ब २० करोड ८० लाख रुपैयाँको उच्च कारोबार गरेको थियो भने त्यसपछि यो घट्दै सन् २०२३ मा १३ अर्ब ४ करोड ३० लाख र सन् २०२४ मा १० अर्ब ९६ करोड ७० लाखमा खुम्चिएको थियो। तर आर्थिक वर्ष २०८१/८२ (सन् २०२५) मा कम्पनीले २१ प्रतिशतको वृद्धिसहित १३ अर्ब २४ करोड ३० लाख रुपैयाँको कारोबार गरी पुनः पुरानै लयमा फर्किएको छ। चालू वर्षको पहिलो ९ महिनामै १० अर्ब ३२ करोड रुपैयाँको कारोबार पूरा भइसकेकाले यस वर्ष आम्दानीमा नयाँ रेकर्ड कायम हुने प्रक्षेपण गरिएको छ।
होङ्सी सिमेन्टको सबैभन्दा सबल पक्ष भनेकै यसको न्यून ऋणभार र उच्च नाफा हो। कम्पनीले सन् २०२५ मै आफ्नो सम्पूर्ण दीर्घकालीन ऋण भुक्तानी गरिसकेकाले हाल यो पूर्णतः ऋणमुक्त अवस्थामा छ। सञ्चालन मुनाफा सन् २०२५ मा २९.१ प्रतिशत रहेकोमा चालू वर्षको ९ महिनामा थप सुधार भई ३१ प्रतिशत पुगेको छ।
वित्तीय सूचकहरूले पनि कम्पनीलाई अत्यन्त सुदृढ अवस्थामा देखाएका छन्। नेटवर्थ र ऋणको अनुपात जम्मा ०.१५ गुणामा सीमित छ, जुन उद्योगकै उत्कृष्ट मानिन्छ। ऋण तिर्न सक्ने क्षमता दर्शाउने प्रमुख सूचक 'डेट सर्भिस कभरेज रेसियो' १९ गुणाको उच्च विन्दुमा पुगेको छ भने ब्याज भुक्तानी क्षमता २२.१५ गुणा रहेको छ। कम्पनीसँग सन् २०२६ को अप्रिल मध्यसम्ममा २ अर्ब ६० करोड रुपैयाँ नगद मौज्दात रहेकाले यसको तरलता अवस्था पनि मजबुत रहेको देखिन्छ।
यस कम्पनीमा चिनियाँ र नेपाली लगानीकर्ताबीच व्यावसायिक साझेदारी रहेको छ। चीनको स्थापित होङ्सी ग्रुपले हङकङस्थित रेड लायन सिमेन्टमार्फत कम्पनीमा ७० प्रतिशत स्वामित्व राख्छ। होङ्सी ग्रुपले चीनमा मात्रै ५० भन्दा बढी ठूला सिमेन्ट उद्योग सञ्चालन गरिरहेको छ। बाँकी ३० प्रतिशत हिस्सा नेपालको प्रतिष्ठित शिवम् होल्डिङ्स लिमिटेडको रहेको छ, जुन शिवम् सिमेन्ट लिमिटेडकै सहायक कम्पनी हो। अनुभवी प्रवर्द्धक र अन्तर्राष्ट्रिय प्राविधिक विशेषज्ञताका कारण कम्पनीले उत्पादन लागत घटाउँदै गुणस्तर कायम राख्न सफल भएको छ।
होङ्सी शिवम् नेपालकै सबैभन्दा ठूलो ग्रीनफिल्ड एकीकृत सिमेन्ट उद्योग हो। नवलपरासीको विनयी त्रिवेणीमा अवस्थित यस उद्योगको वार्षिक क्लिंकर उत्पादन क्षमता २० लाख मेट्रिक टन र सिमेन्ट ग्राइन्डिङ क्षमता २३ लाख मेट्रिक टन रहेको छ। कम्पनीले 'होङ्सी' ब्राण्डअन्तर्गत ओपीसी र पीपीसी सिमेन्ट उत्पादन गर्दै आएको छ। आफ्नै खानीबाट चुनढुङ्गा उत्खनन गर्ने र अत्याधुनिक प्रविधि प्रयोग गरी इन्धन तथा बिजुली खपत घटाउने रणनीति कम्पनीले अवलम्बन गरेको छ।
साख र कारोबार बलियो भए तापनि कम्पनीसामु केही चुनौती विद्यमान छन्। कम्पनीको कुल क्लिंकर बिक्रीको शतप्रतिशत र सिमेन्ट बिक्रीको ३५ प्रतिशत हिस्सा शीर्ष १० ग्राहकमै केन्द्रित छ, जसले 'ग्राहक केन्द्रीकरण' जोखिम देखाउँछ।
त्यसैगरी, सिमेन्ट उद्योगमा रहेको तीव्र प्रतिस्पर्धा, डलर विनिमय दरको उतारचढाव र आर्थिक मन्दीका कारण उत्पन्न निर्माण क्षेत्रको सुस्तता मुख्य चुनौतीका रूपमा रहेका छन्। तथापि, कम्पनीको ऋणमुक्त अवस्था र सुदृढ नगद प्रवाहका कारण यी चुनौती सहजै व्यवस्थापन गर्न सकिने रेटिङ रिपोर्टको निष्कर्ष छ।
