नयाँ दिल्ली/काठमाडौं: भारतीय बजारमा सुन र चाँदीको भाउमा आएको ऐतिहासिक गिरावटले नेपाली व्यापारी र लगानीकर्तालाई पनि चिन्तित बनाएको छ। मल्टी कमोडिटी एक्सचेन्जमा आइतबार सुन र चाँदीको भाउ ९ प्रतिशतले खस्किएको छ, जुन बहुमूल्य धातुको इतिहासमै सबैभन्दा ठूलो दुई दिने गिरावट हो।
यो गिरावट भारतीय बजेट दिवसमा आयात शुल्कमा हुनसक्ने परिवर्तनको अड्कलबाजीसँग जोडिएको छ। व्यापारीहरू यो गिरावट किन्ने अवसर बन्छ कि गहना व्यापारमा थप धक्का पुग्छ भन्ने संकेत खोजिरहेका छन्।
नेपालमा पनि असर
भारतीय बजारमा आएको यो उतारचढावले नेपाली बजारमा पनि सिधा असर पारेकाे छ। काठमाडौंका सुनचाँदी व्यवसायीहरू भारतीय बजेटको घोषणा र त्यसपछि हुने मूल्य परिवर्तनलाई नजिकबाट हेरिरहेका छन्। नेपालमा सुनचाँदीको आयात भारतबाट पनि हुने र मूल्य निर्धारणमा अन्तर्राष्ट्रिय बजारको प्रत्यक्ष प्रभाव पर्ने भएकाले यो गिरावटले नेपाली उपभोक्ता र व्यापारीलाई समेत असर गर्नेछ।
एमसीएक्स सुनको भाउ १३ हजार ७११ रुपैयाँले घटेर १० ग्रामको १ लाख ३८ हजार ६३४ रुपैयाँमा झरेको छ। चाँदी २६ हजार २७३ रुपैयाँले घटेर प्रति किलो २ लाख ६५ हजार ६५२ रुपैयाँमा पुगेको छ। यो आँकडा बिहान भएको ६ प्रतिशतको गिरावटभन्दा पनि तीव्र हो। शुक्रबार चाँदीको भाउ दिनभरिमा ३७ प्रतिशतसम्म खसेको थियो भने विश्व बजारमा सुनको स्पट मूल्य १२ प्रतिशतले खसेको थियो। सुनको यो गिरावट सन् १९८० को दशकको सुरुदेखिकै सबैभन्दा ठूलो एकै दिनको गिरावट हो र चाँदीको गिरावट त रेकर्ड नै हो।
विदेशी बजारमा भएको तीव्र गिरावट भारतीय शेयर बजार सप्ताहन्तका लागि बन्द भइसकेपछि आएकाले एमसीएक्स कारोबार पुनः सुरु हुँदा भयानक अन्तर देखियो। शुक्रबार १५ देखि २० प्रतिशत गुमाइसकेका ईटीएफले अब अर्को चरणको मूल्य समायोजनको सामना गर्नुपर्ने भएको छ।
बजेटमा शुल्कमाथि नजर
यो गिरावटले भारतीय बजेटमा ध्यान केन्द्रित गराएको छ। बुलियन व्यापारीहरू आयात शुल्कमा के निर्णय आउँछ भनेर हेरिरहेका छन्। हाल सुन र चाँदीमा करिब ६ प्रतिशत आधारभूत भन्सार शुल्क र ३ प्रतिशत जीएसटी लाग्छ, जसले गर्दा कुल भार करिब ९ प्रतिशत हुन्छ।
अहिले अड्कलबाजी वित्तमन्त्रीले शुल्क ६ प्रतिशतबाट ४ प्रतिशतमा घटाउँछिन् कि भन्नेमा केन्द्रित छ। यस्तो कदमले विश्व बजार स्थिर रहे स्वदेशी सुनको मूल्य १० ग्रामको २ देखि ३ हजार रुपैयाँले र चाँदीको मूल्य प्रति किलो करिब ६ हजार रुपैयाँले घटाउन सक्छ। गहना व्यापारीहरू माग पुनर्जीवित गर्न राहत चाहन्छन् भने लगानीकर्ताहरू चरम अस्थिरतापछि स्पष्टता चाहन्छन्।
नेपाली व्यापारीको चासो
नेपाली सुनचाँदी व्यवसायीहरूले पनि भारतीय बजेटमा हुने घोषणालाई गम्भीरतापूर्वक लिइरहेका छन्। भारतमा आयात शुल्क घटे नेपालमा पनि अन्ततः मूल्यमा असर पर्ने र उपभोक्तालाई राहत मिल्ने व्यवसायीहरूको भनाइ छ। तर अहिलेको अस्थिरताले तत्काल कारोबारमा सतर्कता अपनाउन बाध्य बनाएको छ।
च्वाइस वेल्थले सुन र चाँदीको ईटीएफमा भएको गिरावट मुख्यतया मुनाफा लिइएको भनेका छन्। अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले फेडरल रिजर्व अध्यक्षमा कडा रुख राख्ने व्यक्तिको छनोट गरेको रिपोर्टपछि विश्वव्यापी आतंक फैलिएको थियो। यसले डलर बलियो बनायो र अत्यधिक किनिएका धातुहरूलाई कुचल्यो।
चाँदी आँधीको केन्द्रमा छ। पीएल वेल्थले यसको वर्षभरको उकालो सुरक्षित ठाउँको मागमा, आपूर्ति कम हुनु र सौर्य, इलेक्ट्रोनिक्स र उत्पादनमा बढ्दो औद्योगिक प्रयोगमा निर्माण भएको बताएको छ। विशेषज्ञहरूले एकैपटक लगानीको सट्टा चरणबद्ध प्रवेशको सिफारिस गरेका छन्।
