बेइजिङ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको चीन भ्रमण केवल कूटनीतिक औपचारिकता मात्र बनेन, यो विश्व अर्थतन्त्र, कृत्रिम बुद्धिमत्ता, अर्धचालक प्रविधि र भूराजनीतिक शक्ति सन्तुलनसँग जोडिएको उच्चस्तरीय व्यापारिक अभियानका रूपमा देखिएको छ।
यसपटक ट्रम्पसँग चीन पुगेको अमेरिकी व्यापारिक प्रतिनिधिमण्डललाई अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले “ट्रिलियन डलर टोली” को संज्ञा दिएका छन्। यसको कारण हो, प्रतिनिधिमण्डलमा सहभागी विश्वकै शक्तिशाली प्रविधि तथा वित्तीय कम्पनीका अर्बपति प्रमुख कार्यकारीहरू। इलन मस्क, जेन्सेन ह्वाङ, टिम कुक, डेभिड सोलोमन लगायत सहभागी कार्यकारीहरूको संयुक्त व्यक्तिगत सम्पत्ति एक ट्रिलियन अमेरिकी डलरभन्दा बढी रहेको उल्लेख गरिएको छ।
विशेषगरी एनभिडिया कम्पनीका प्रमुख कार्यकारी जेन्सेन ह्वाङको अन्तिम समयमा भ्रमण टोलीमा समावेश हुनु अहिलेको भ्रमणको सबैभन्दा चर्चित पक्ष बनेको छ। अमेरिकी निर्यात प्रतिबन्धका कारण चीनमा उन्नत कृत्रिम बुद्धिमत्ता चिप बिक्रीमा अवरोध भइरहेका बेला ह्वाङको सहभागिताले वासिङ्टन र बेइजिङबीच प्रविधि क्षेत्रमा ‘व्यावहारिक समझदारी’ खोज्ने प्रयास भइरहेको संकेत दिएको विश्लेषण गरिएको छ।
चीन अहिले पनि अमेरिकी प्रविधि कम्पनीहरूको सबैभन्दा ठूलो बजारमध्ये एक हो। व्यापार युद्ध, अतिरिक्त भन्सार शुल्क, प्रतिबन्ध र ताइवान विवादका बाबजुद अमेरिकी कम्पनीहरूले चीन छोड्न नसकेको यथार्थ यो भ्रमणले पुनः उजागर गरेको छ। विशेषगरी कृत्रिम बुद्धिमत्ता, विद्युतीय सवारीसाधन, क्लाउड कम्प्युटिङ, तथ्याङ्क केन्द्र र उन्नत उत्पादन क्षेत्रमा चीनको विशाल बजार र उत्पादन क्षमता अमेरिकी कम्पनीहरूका लागि अझै आकर्षणको केन्द्र बनेको छ।
टेस्ला कम्पनीका प्रमुख इलन मस्कका लागि चीन झन् रणनीतिक महत्वको बजार हो। सांघाईस्थित विशाल उत्पादन केन्द्र टेस्लाको विश्वव्यापी उत्पादन संरचनाको महत्त्वपूर्ण आधार बनेको छ। चीनले विद्युतीय सवारीसाधन क्षेत्रमा बनाएको आपूर्ति सञ्जाल, ब्याट्री उत्पादन क्षमता र सरकारी सहुलियतले अमेरिकी कम्पनीहरूलाई अझै त्यहाँ निर्भर बनाइरहेको छ।
विश्लेषकहरूका अनुसार ट्रम्पको यो भ्रमणले एउटा नयाँ यथार्थ स्पष्ट गरेको छ, अमेरिका र चीन राजनीतिक रूपमा प्रतिस्पर्धी भए पनि आर्थिक रूपमा अझै गहिरो रूपमा जोडिएका छन्। वासिङ्टनले राष्ट्रिय सुरक्षाको नाममा चिप निर्यात नियन्त्रण कडा बनाइरहेको छ भने अमेरिकी कम्पनीहरू त्यही समयमा चीनको विशाल बजार गुमाउन नचाहने अवस्थामा छन्।
यो भ्रमणमा कृत्रिम बुद्धिमत्ता चिप, अर्धचालक प्रविधि, ऊर्जा, हवाई सेवा, वित्तीय सेवा र ठूलो लगानीसम्बन्धी सम्झौताहरू मुख्य एजेन्डामा रहेको बताइएको छ। बोइङ कम्पनीले चिनियाँ हवाई बजारमा नयाँ जहाज आपूर्तिको अपेक्षा गरेको छ भने अमेरिकी बैंक तथा लगानी कम्पनीहरूले चिनियाँ वित्तीय बजारमा थप पहुँच खोजिरहेका छन्।
चीनका लागि पनि यो भ्रमण रणनीतिक अवसरका रूपमा हेरिएको छ। सुस्त आर्थिक वृद्धि, कमजोर घरजग्गा क्षेत्र र विदेशी लगानी घटिरहेका बेला बेइजिङले विश्वलाई “चीन अझै व्यापारका लागि खुला छ” भन्ने सन्देश दिन खोजिरहेको देखिन्छ। त्यसैले ट्रम्पसँग आएका उच्चस्तरीय अमेरिकी व्यवसायीहरूको उपस्थितिलाई चीनले प्रतीकात्मक आर्थिक विश्वासका रूपमा प्रस्तुत गरिरहेको छ।
तर, यो भ्रमण केवल व्यापारसम्म सीमित छैन। ताइवान, दक्षिण चीन सागर, कृत्रिम बुद्धिमत्ता वर्चस्व, साइबर सुरक्षा र आपूर्ति सञ्जाल नियन्त्रणजस्ता संवेदनशील विषयले आगामी दशकको विश्व शक्ति संरचना निर्धारण गर्ने विश्लेषण भइरहेको छ।
अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले यो भ्रमणलाई “कृत्रिम बुद्धिमत्ता कूटनीति”, “व्यापारिक भूराजनीति” र “अर्बपति शक्ति कूटनीति” जस्ता शब्द प्रयोग गरेर व्याख्या गरिरहेका छन्। यसले आधुनिक विश्व राजनीतिमा अब केवल राष्ट्रप्रमुख मात्र होइन, प्रविधि कम्पनीका अर्बपति प्रमुखहरू पनि विश्व शक्ति समीकरणका सक्रिय पात्र बनिसकेको संकेत गरेको छ।
