काठमाडौं। अमेरिकाले इरानसँग पछिल्ला केही दिनयता भएका आक्रमण–प्रत्याक्रमणपछि दुवै पक्षले सैन्य गतिविधि रोक्न सहमति गरेको जनाएको छ। विभिन्न सञ्चारमाध्यमहरूले एक अमेरिकी अधिकारीलाई उद्धृत गर्दै यस्तो जानकारी दिएका हुन्।
यो घटनाक्रम फारसको खाडी र ओमानको खाडी जोड्ने महत्त्वपूर्ण जलमार्ग वरपर भएका आक्रमणहरूको श्रृंखलापछि आएको हो। यहाँ दुवै देशले एकअर्कामाथि युद्धविराम उल्लंघन गरेको आरोप लगाएका थिए।
अमेरिकी अधिकारीका अनुसार अब उक्त जलमार्गबाट जहाजहरू स्वतन्त्र रूपमा आवतजावत गर्न सक्नेछन्। साथै, युद्ध अन्त्यका लागि सुरु भएका वार्ताहरू पनि निरन्तर अघि बढाइनेछन्। इरानले भने हालसम्म जलमार्ग क्षेत्रमा आक्रमण रोक्ने सहमतिबारे कुनै औपचारिक प्रतिक्रिया दिएको छैन। गत जुन १७ मा अमेरिका र इरानबीच १४ बुँदे समझदारीपत्रमा हस्ताक्षर भएको थियो, जसमा सबै मोर्चामा तत्काल र स्थायी रूपमा सैन्य गतिविधि अन्त्य गर्ने सहमति समावेश थियो।
समझदारीअनुसार इरानले ६० दिनसम्म कुनै शुल्क नलिई व्यापारिक जहाजहरूको सुरक्षित आवागमन सुनिश्चित गर्न सक्दो प्रयास गर्ने प्रतिबद्धता जनाएको थियो। तर दुई साताअघि भएको युद्धविराम पछिल्ला दिनहरूमा भएका नयाँ आक्रमणका कारण संकटमा परेको थियो। बिहीबार फारसको जलडमरूमध्य क्षेत्रमा एक मालवाहक जहाजमा इरानी क्षेप्यास्त्र प्रहार भएपछि तनाव फेरि चर्किएको थियो।
यसको जवाफस्वरूप अमेरिकाले सप्ताहन्तमा इरानका विभिन्न स्थानमा आक्रमण गरेको थियो। अमेरिकी केन्द्रीय सैन्य कमाण्डले ती कारबाहीलाई व्यापारिक जहाजहरूमाथिको निरन्तर आक्रामक गतिविधिको प्रत्यक्ष जवाफ भनेको थियो। शनिबार इरानले कुवेत र बहराइनस्थित अमेरिकी सैन्य अड्डाहरूलाई लक्षित गर्दै आक्रमण गरेको थियो। अमेरिकाका अनुसार ती आक्रमणहरू लक्ष्यसम्म पुगेनन् र कुनै मानवीय वा भौतिक क्षति भएन।
फारसको जलडमरूमध्य विश्वव्यापी तेल तथा प्राकृतिक ग्यास ढुवानीका लागि अत्यन्त महत्वपूर्ण मार्ग हो। फेब्रुअरीको अन्त्यतिर अमेरिका र इजरायलले इरानमाथि आक्रमण गरेपछि तेहरानले उक्त मार्ग प्रभावकारी रूपमा बन्द गरेको थियो।
यसैबीच शुक्रबार अमेरिकाको मध्यस्थतामा इजरायल र लेबनानबीच दीर्घकालीन शान्तिको आधार तयार गर्ने उद्देश्यले एउटा प्रारम्भिक सहमति भएको थियो। दक्षिणी लेबनानमा इजरायली सेना र इरान समर्थित हिज्बुल्लाहबीच जारी संघर्षका कारण उक्त युद्धविराम पनि अस्थिर देखिएको छ।
हिज्बुल्लाहका नेताले उक्त सहमतिलाई अस्वीकार गर्दै लेबनान सरकारमाथि राष्ट्रिय सार्वभौमसत्ता कमजोर बनाएको आरोप लगाएका छन्। सहमति भएको दुई दिनपछि आइतबार इजरायली सेनाले दक्षिणी लेबनानमा हिज्बुल्लाहद्वारा प्रयोग गरिएको करिब २०० मिटर लामो सुरुङमा आक्रमण गरेको जनाएको छ। सेनाका अनुसार उक्त सुरुङमा सयौँ हतियार भण्डारण गरिएको थियो।
इजरायली प्रधानमन्त्री रक्षामन्त्रीद्वारा जारी संयुक्त वक्तव्यअनुसार उक्त कारबाहीबारे अमेरिकालाई पूर्वजानकारी दिइएको थियो। तेहरानले भने लेबनानमा शत्रुतापूर्ण गतिविधि पूर्ण रूपमा नरोकेसम्म व्यापक युद्धविराम टिकाउन कठिन हुने बताएको छ।
