काठमाडाैं। चितवनको गैंडाकोट र नारायणगढ बजारलाई जोड्ने नारायणी नदीमा देशकै पहिलो केबल स्टेड ब्रिज निर्माणको काम तीव्र गतिमा अघि बढेको छ। आधुनिक प्रविधिमार्फत निर्माण हुन लागेको यो पुलले नेपाली निर्माण क्षेत्रमा नयाँ कीर्तिमान स्थापित गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
पुल निर्माण ठेक्का प्राप्त गरेको तुँदी कन्सट्रक्सन प्रालिले हाल पुलको बीचमा राखिने दुई वटा विशाल खम्बाका लागि जग खन्ने काम सुरु गरेको छ। एक साताअघिदेखि पुलको भारबहन क्षमता जाँच गर्ने अत्याधुनिक मेसिन ओसेल राख्ने काम सुरु भएको सडक डिभिजन भरतपुरले जनाएको छ। चीनबाट ल्याइएको यो विशेष मेसिन जडान गर्न चिनियाँ प्राविधिकहरू नै नेपाल आइपुगेका छन्।
सडक डिभिजन भरतपुरका इन्जिनियर अर्जुन घिमिरेका अनुसार नारायणी नदीको भूइँको सतहदेखि ५० मिटर गहिराइबाट दुई वटा खम्बाको जग उठाइने छ। "एक साताअघिदेखि त्यसैको काम भइरहेको छ। आगामी असार मसान्तअघि नै बीचका दुई खम्बा ठड्याउनका लागि जमिनमुनि जग राख्ने काम सक्ने लक्ष्य लिइएको छ," इन्जिनियर घिमिरेले जानकारी दिए।
केबल स्टेड ब्रिज के हो?
केबल स्टेड ब्रिज आधुनिक पुल निर्माण प्रविधिको एक उत्कृष्ट उदाहरण हो। यस प्रकारको पुलमा एक वा धेरै अग्लो खम्बाहरू खडा गरिन्छ र ती खम्बाहरूबाट सीधा तारहरू (केबलहरू) पुलको सडक भागसम्म तानिन्छ। यी केबलहरूले नै पुलको सम्पूर्ण तौल बोक्ने र सडक भागलाई हावामा झुण्ड्याएर राख्ने काम गर्छन्।
यो प्रविधि परम्परागत सस्पेन्सन ब्रिज (झोलुङ्गे पुल) भन्दा फरक छ। सस्पेन्सन ब्रिजमा केबलहरू दुई छेउका खम्बाबाट माथिल्लो भागमा घुमेर जान्छन् र त्यसबाट पुललाई तल झुण्ड्याउने तारहरू जोडिन्छन्। तर केबल स्टेड ब्रिजमा केबलहरू सीधा खम्बाबाट सडक भागमा जोडिन्छन्, जसले गर्दा यो धेरै बलियो र स्थिर हुन्छ।
केबल स्टेड ब्रिजको मुख्य विशेषता भनेकाे यसले लामो दूरी पार गर्न सक्छ र बीचमा धेरै खम्बा राख्नुपर्दैन। यसले ठूलो नदी वा खाडलहरू सजिलैसँग पार गर्न मद्दत गर्छ। यस्ता पुलहरू हेर्नमा पनि अत्यन्त आकर्षक हुन्छन् किनकि खम्बाबाट निस्केका धेरै तारहरूले सुन्दर ज्यामितीय आकार बनाउँछन्। विश्वका धेरै प्रसिद्ध पुलहरू यसै प्रविधिमा निर्मित छन्।
नारायणीमा निर्माण हुन लागेको केबल स्टेड ब्रिजमा नदीको बीचमा ठड्याइने दुई वटा विशाल खम्बामा बाँधिएका तारहरू दुवै किनारमा उठाइने 'एबुटमेन्ट वाल'सम्म लगेर बाँधिनेछ। यी तारहरूले नै पुलको सम्पूर्ण भार बोक्नेछन्। यस्तो अत्याधुनिक प्रविधिको पुल नेपालमा पहिलो पटक निर्माण हुन लागेकाले यसले निर्माण क्षेत्रमा नयाँ मापदण्ड स्थापित गर्ने विश्वास गरिएको छ।
केबल स्टेड ब्रिजको अर्को फाइदा भनेकाे यो भूकम्प प्रतिरोधी हुन्छ। नेपाल जस्तो भूकम्प सम्भावित क्षेत्रमा यस्तो पुल निर्माण गर्नु अत्यन्तै उपयुक्त मानिन्छ। तारहरूको लचिलोपनले भूकम्पको धक्का सोस्न सक्छ र पुललाई सुरक्षित राख्छ। यसका साथै यस्तो पुल लामो समयसम्म टिक्ने र मर्मतसम्भार खर्च पनि कम हुने विशेषज्ञहरू बताउँछन्।
तीन वर्षमा सक्ने लक्ष्य
यो महत्वाकांक्षी आयोजना आगामी तीन वर्षभित्र सम्पन्न गर्ने लक्ष्य राखिएको छ। १ अर्ब ६८ करोड रुपैयाँको लागतमा निर्माण भइरहेको यो केबल स्टेड ब्रिज १३ दशमलव ६५ मिटर फराकिलो हुनेछ। यो फराकाइले दुईतर्फी सवारी सहजसँग आवतजावत गर्न सक्नेछन्। हाल सञ्चालनमा रहेको पुलको पूर्वतर्फ यो नयाँ पुल निर्माण भइरहेको छ।
हालको चरणमा पुलको जग निर्माणमा विशेष ध्यान दिइएको छ। नदीको गहिराइमा बलियो जग नराखिएमा पुल स्थिर हुन सक्दैन। त्यसैले ५० मिटर गहिराइबाट जग उठाउन अत्याधुनिक मेसिन प्रयोग गरिएको हो। यो मेसिनले जमिनको कडापन जाँच गर्दै बलियो चट्टान पुगेपछि मात्र त्यहाँबाट खम्बाको आधार बनाउन सुरु गरिनेछ।
नारायणगढ र गैंडाकोट नेपालको महत्वपूर्ण व्यापारिक केन्द्र हुन्। यी दुई बजारबीचको आवतजावतलाई सहज र सुरक्षित बनाउन नयाँ पुल अत्यन्तै आवश्यक मानिएको छ। हालको पुराना पुलमा यातायात चाप बढ्दै गएपछि नयाँ पुल निर्माणको आवश्यकता महसुस भएको थियो। आधुनिक प्रविधिमार्फत निर्माण हुन लागेको यो पुल सम्पन्न भएपछि यस क्षेत्रको यातायात व्यवस्था थप सुदृढ हुने अपेक्षा गरिएको छ।
यो पुल नेपालको पूर्वाधार विकासमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्याउने विश्वास गरिएको छ। पूर्व-पश्चिम राजमार्गको यो खण्ड अत्यन्त व्यस्त रहने गर्छ। नयाँ पुलले यातायात व्यवस्थालाई सहज बनाउनुका साथै आर्थिक गतिविधिमा पनि थप गति दिनेछ। पर्यटकीय दृष्टिले पनि यो पुल आकर्षणको केन्द्र बन्न सक्ने अपेक्षा गरिएको छ।
सडक डिभिजन भरतपुरले यो आयोजना निर्धारित समयभित्रै सम्पन्न गर्न प्राविधिक र प्रशासनिक सबै तहबाट सहयोग गरिरहेको जनाएको छ। निर्माण कम्पनीले पनि तोकिएको समयसीमाभित्र काम सम्पन्न गर्न प्रतिबद्धता व्यक्त गरेको छ। यो पुल सम्पन्न भएपछि नेपालको निर्माण क्षेत्रमा नयाँ युग सुरु हुने र यस्तै अन्य ठाउँमा पनि यस्तो आधुनिक प्रविधिको पुल निर्माण गर्न सजिलो हुने विशेषज्ञहरूको भनाइ छ।
-1755776837.jpg)
-1769583065.jpg)
