नयाँ दिल्ली। भारतको वित्तीय बजारलाई गहिरो बनाउन र विश्वव्यापी पूँजी आकर्षित गर्न वित्तमन्त्री निर्मला सीतारमणले आज तीन प्रमुख उपाय घोषणा गरेकी छिन्। यसमा कर्पोरेट बन्डका लागि मार्केट मेकिङ संरचना, विदेशी व्यक्तिका लागि भारतीय शेयरमा लगानीको नयाँ मार्ग र सूचीकृत कम्पनीमा त्यस्ता लगानीकर्ताका लागि उच्च स्वामित्व सीमा समावेश छन्।
प्रस्तावित मार्केट मेकिङ संरचनाले भारतीय ऋण बजारको सबैभन्दा ठूलो समस्या कम तरलतालाई सम्बोधन गर्ने लक्ष्य राखेको छ। यस संरचना अन्तर्गत तोकिएका संस्थाहरूलाई छनोट गरिएका कर्पोरेट बन्डमा निरन्तर खरिद र बिक्री भाउ उपलब्ध गराउन प्रोत्साहन वा बाध्यता दिइनेछ। यसले लगानीकर्तालाई सजिलै र उचित मूल्यमा स्थिति प्रवेश र बाहिरिन मद्दत गर्नेछ।
बचतकर्ता र संस्थाका लागि यसले कर्पोरेट बन्डलाई बैंक ऋण र मुद्दती निक्षेपको आकर्षक विकल्प बनाउन सक्छ र कम्पनीहरूलाई प्रतिस्पर्धी दरमा रकम जुटाउन मद्दत गर्नेछ।
विदेशी व्यक्तिका लागि सिधा लगानीको बाटो
सरकारले भारत बाहिर बस्ने व्यक्तिहरूलाई पोर्टफोलियो लगानी योजनामार्फत सिधै भारतीय शेयरमा लगानी गर्न अनुमति दिने योजना गरेको छ। हाल अधिकांश विदेशी पोर्टफोलियो प्रवाह दर्ता विदेशी पोर्टफोलियो लगानीकर्ता (एफपीआई) वा विशेष अनिवासी भारतीय (एनआरआई) मार्गबाट आउँछ, जुन सामान्य विदेशी व्यक्तिका लागि जटिल हुन सक्छ।
त्यस्ता लगानीकर्ताका लागि नियमित, मानकीकृत शेयर मार्ग खोलेर नयाँ दिल्लीले भारतीय बजारमा विदेशी सहभागिताको आधार फराकिलो बनाउन र स्वदेशी एक्सचेन्जलाई विश्वव्यापी पूँजीसँग थप एकीकृत गर्ने आशा गरेको छ।
पूरक कदमको रूपमा वित्तमन्त्रीले भारत बाहिर बस्ने एकल व्यक्तिले भारतीय सूचीकृत कम्पनीमा कति स्वामित्व राख्न सक्छ र त्यस्ता सबै व्यक्तिले सँगै कति राख्न सक्छन् भन्ने सीमा बढाउने प्रस्ताव गरेकी छिन्। व्यक्तिगत सीमा ५ प्रतिशतबाट १० प्रतिशतमा बढाइने र त्यस्ता सबै लगानीकर्ताका लागि संयुक्त सीमा १० प्रतिशतबाट २४ प्रतिशतमा पुर्याउने प्रस्ताव छ। यो परिवर्तनले विदेशी व्यक्तिगत लगानीकर्तालाई भारतीय कम्पनीमा अर्थपूर्ण हिस्सा लिन अनुमति दिनेछ। यसले मूल्य पत्ता लगाउन सुधार गर्ने, शेयरधारिता गहिरो बनाउने र दीर्घकालीन पूँजी निर्माणलाई समर्थन गर्ने सम्भावना छ।
स्पष्ट नीतिगत दिशा
यी उपायहरू मिलेर स्पष्ट नीतिगत दिशा संकेत गर्छन्। भारत गहिरो, अधिक तरल बन्ड र शेयर बजार चाहन्छ जसले ठूला प्रवाह अवशोषित गर्न, लगानीकर्तालाई राम्रो बाहिरिने विकल्प प्रदान गर्न र कम्पनीहरूलाई बढी भरपर्दो कोष माध्यम दिन सक्छ। यी सुधारहरूले नेपाली लगानीकर्ताका लागि पनि अवसर खोल्न सक्छन्। विदेशी व्यक्तिका लागि सिधा लगानीको बाटो सहज भएपछि नेपालमा बस्ने व्यक्तिहरूले पनि भारतीय शेयर बजारमा लगानी गर्न सजिलो हुनेछ।
