काठमाडौं। सन् २०२५ मा लगातार वृद्धि हासिल गरेको सुनको भाउ अब २०२६ मा प्रति औंस ५ हजार डलरसम्म पुग्ने अनुमान जेपी मोर्गनले गरेको छ। व्यापारिक चिन्ता, अमेरिकी डलरको मागमा कमी र केन्द्रीय बैंकहरूको बढ्दो खरिदले यो ऐतिहासिक उकालोका लागि आदर्श अवस्था सिर्जना गरेको विश्लेषकहरूले बताएका छन्। सन् २०२५ मा सुनको भाउमा ५५ प्रतिशतसम्म वृद्धि भएको थियो र अक्टोबरमा पहिलो पटक ४ हजार डलर पार गरेको थियो। अब प्रश्न उठ्छ, २०२६ र त्यसपछि सुनको भाउको दृष्टिकोण के हुन्छ?
"सुनमा भएको यो वृद्धि सीधा रेखामा हुने वा भइरहेको छैन, तर सुनको मूल्यलाई माथि लैजान लागिरहेका प्रवृत्तिहरू समाप्त भएका छैनन्," जेपी मोर्गनको वैश्विक कमोडिटी रणनीति प्रमुख नताशा कानेभाले भनिन्। "आधिकारिक भण्डार र लगानीकर्ताको सुनमा विविधीकरणको दीर्घकालीन प्रवृत्ति अझै जारी छ। सुनको मागले २०२६ को वर्षान्तसम्ममा मूल्य ५ हजार डलरतर्फ धकेल्ने हाम्रो अनुमान छ।"
समग्रमा जेपी मोर्गन ग्लोबल रिसर्चले २०२६ को अन्तिम त्रैमासिकमा औसत मूल्य ५,०५५ डलर र २०२७ को अन्तसम्ममा ५,४०० डलरतर्फ बढ्ने अनुमान गरेको छ। पहिलो त्रैमासिकमा औसत ४,४०० डलर, दोस्रो त्रैमासिकमा ४,६५५ डलर, तेस्रो त्रैमासिकमा ४,८६० डलर र चौथो त्रैमासिकमा ५,०५५ डलर प्रति औंस हुने अनुमान छ।
किन बढिरहेको छ सुनको भाउ?
परम्परागत रूपमा कमजोर डलर र अमेरिकी ब्याजदरमा कमीले सुनजस्तो गैर-आम्दानीयुक्त धातुको आकर्षण बढाउँछ। आर्थिक र भूराजनीतिक अनिश्चितता पनि सुनको लागि सकारात्मक चालक हुन्छन् किनभने यसको सुरक्षित-आश्रय स्थिति र भरपर्दो मूल्य भण्डारण क्षमता छ। अन्य सम्पत्ति वर्गसँग यसको कम सम्बन्ध छ, त्यसैले बजार खस्कँदा र भूराजनीतिक तनावको समयमा बीमाको रूपमा काम गर्न सक्छ।
तर हाल सुनको मागका विविध र तरल चालकहरूलाई हेर्दा यो धातुले मुद्रा अवमूल्यन विरुद्धको हेजको रूपमा र अमेरिकी ट्रेजरी र मनी मार्केट कोषका लागि गैर-आम्दानीयुक्त प्रतिस्पर्धीको परम्परागत भूमिका दुवै खेलेको छ।
मागमा भारी वृद्धि
"२०२५ को तेस्रो त्रैमासिकमा लगानीकर्ता (ईटीएफ, फ्युचर्स, बार र सिक्का) र केन्द्रीय बैंकको सुनको माग कुल करिब ९८० टन थियो, जुन अघिल्लो चार त्रैमासिकको औसतभन्दा ५० प्रतिशतभन्दा बढी हो," जेपी मोर्गनको आधार र बहुमूल्य धातु रणनीति प्रमुख ग्रेगरी शियररले भने।
हालैको मूल्य वृद्धिपछि मागमा भएको वृद्धि नाममात्र दृष्टिकोणबाट अझ स्पष्ट छ। करिब ९५० टन २०२५ को तेस्रो त्रैमासिकमा औसत ३,४५८ डलर प्रति औंसको मूल्यमा करिब १०९ बिलियन डलरको त्रैमासिक माग प्रवाहमा अनुवाद हुन्छ - अघिल्लो चार त्रैमासिकको औसतभन्दा करिब ९० प्रतिशत बढी।
२०२६ मा मुख्य खरिदकर्ता को हुन्?
सुनको निरन्तर उकालोपछि केही लगानीकर्ताले २०२६ मा सुनको प्रमुख खरिदकर्ता को हुनेछन् भन्ने प्रश्न उठाएका छन्। जेपी मोर्गन ग्लोबल रिसर्चको मूल्य अनुमानको आधार निरन्तर बलियो लगानीकर्ता र केन्द्रीय बैंकको सुनको माग हो, जुन औसतमा प्रति त्रैमासिक करिब ५८५ टन हुने अनुमान छ।
लगातार तीन वर्ष १ हजार टनभन्दा बढी केन्द्रीय बैंक सुन खरिद भएपछि पनि २०२६ मा उच्च केन्द्रीय बैंक खरिदको संरचनात्मक प्रवृत्ति जारी रहने जेपी मोर्गनले बताएको छ। २०२६ मा करिब ७५५ टन केन्द्रीय बैंक खरिद हुने अपेक्षा छ - पछिल्लो तीन वर्षको १ हजार टनभन्दा बढीको शिखरभन्दा एक चरण तल, तर २०२२ अघिको ४०० देखि ५०० टनको औसतको तुलनामा अझै उच्च।
यो गिरावट केन्द्रीय बैंक व्यवहारमा संरचनात्मक परिवर्तनभन्दा बढी यान्त्रिक परिवर्तन हो। मूल्य ४ हजार डलर र माथि हुँदा केन्द्रीय बैंकहरूले आफ्नो सुन हिस्सालाई इच्छित प्रतिशतमा सार्न धेरै टन सुन किन्न आवश्यक पर्दैन। "केन्द्रीय बैंकको माग अर्को वर्ष उच्च रहने हाम्रो विश्वास छ र २०२५ को तेस्रो त्रैमासिकमा धेरै उच्च सुनको मूल्यसहित पनि बलियो खरिदबाट प्रोत्साहित भएका छौं," शियररले भने।
अमेरिकी डलर भण्डार होल्डिङबाट विविधीकरण, अझै मध्यम भए पनि, हालका वर्षहरूमा तीव्र भइरहेको छ। विश्वव्यापी रूपमा केन्द्रीय बैंक सुन होल्डिङ झण्डै ३६,२०० टन छ र आधिकारिक भण्डारको झण्डै २० प्रतिशत ओगट्छ, जुन २०२३ को अन्तमा करिब १५ प्रतिशतबाट बढेको हो।
लगानीकर्ता
केन्द्रीय बैंक मात्र होइन, पछिल्लो केही वर्षमा सुन होल्डिङको आफ्नो सापेक्षिक हिस्सा बढाउनेहरूमा लगानीकर्ता पनि छन्। जेपी मोर्गन ग्लोबल रिसर्चले सुनका लागि निरन्तर बलियो लगानीकर्ता मागको पूर्वानुमान गरेको छ। २०२६ मा ईटीएफमा करिब २५० टनको प्रवाह अपेक्षित छ, जबकि बार र सिक्काको माग फेरि उच्च १,२०० टनको वार्षिक माग पार गर्ने छ।
सेप्टेम्बरको अन्त्यसम्म मूल्यमा तीव्र वृद्धि र बलियो लगानीकर्ता प्रवाहद्वारा संचालित, सुनको लगानीकर्ता होल्डिङ (ईटीएफ, बार र सिक्का, र कोमेक्स फ्युचर्समार्फत) शेयर, निश्चित आय र विकल्पको कुल सम्पत्ति व्यवस्थापनको (एयूएम) करिब २.८ प्रतिशत पुगेको छ।
"गत दुई वर्षमा मूल्य र माग बढेसँगै कुल लगानीकर्ता एयूएमको सुनको हिस्सा करिब एक प्रतिशत बिन्दुले बढेको छ, हामी अझै आगामी वर्षहरूमा यो हिस्सा ४ देखि ५ प्रतिशततर्फ बढ्ने सम्भावना देख्छौं," शियररले उल्लेख गरे।
नेपालका लगानीकर्ताका लागि के अर्थ?
सुनको यो अनुमानित वृद्धिले नेपाली लगानीकर्तालाई पनि असर गर्नेछ। विश्व बजारमा सुनको मूल्य बढेसँगै नेपालमा पनि सुनको भाउ उकालो लाग्ने निश्चित छ। तर विशेषज्ञहरूले एकैपटक ठूलो लगानी नगरी चरणबद्ध रूपमा सुन किन्न सल्लाह दिएका छन्। "ठ्याक्कै उत्प्रेरक र प्रवाहको समय तोक्न गाह्रो रहन्छ जसले मूल्यलाई माथि धकेल्नेछ, तर २०२६ मा सुनको मागमा मूल्यलाई ५ हजार डलरतर्फ धकेल्न पर्याप्त शक्ति हुनेछ भन्ने हाम्रो बलियो विश्वास छ," शियररले भने।
"यदि केही भन्ने हो भने, हाम्रा लगानीकर्ता माग अनुमानहरू सम्भावित रूपमा रूढिवादी पक्षमा छन्। विदेशी अमेरिकी सम्पत्ति होल्डिङको मात्र ०.५ प्रतिशत सुनमा विविधीकरण भयो भने, मूल्यलाई ६ हजार डलरमा पुर्याउन पर्याप्त नयाँ माग हुनेछ," शियररले थपे।
