काठमाडौं। विश्व सेयर बजारको पछिल्लो प्रवृत्तिअनुसार बजार मूल्य (मार्केट क्यापिटलाइजेशन)का आधारमा सबैभन्दा मूल्यवान कम्पनीहरूको सूचीमा प्रविधि क्षेत्रको वर्चस्व कायम रहेको छ।
कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई), क्लाउड कम्प्युटिङ, सेमिकन्डक्टर तथा डिजिटल सेवामा भएको तीव्र विस्तारका कारण अमेरिकी प्रविधि कम्पनीहरू शीर्ष स्थानमा देखिएका छन्।
हाल विश्वकै उच्च बजार मूल्य भएको कम्पनीका रुपमा माइक्रोसफ्ट अग्रस्थानमा रहेको छ। क्लाउड सेवा ‘एज्युर’, सफ्टवेयर व्यवसाय र कृत्रिम बुद्धिमत्तासम्बन्धी लगानीका कारण कम्पनीको बजार मूल्य करिब ३ ट्रिलियन अमेरिकी डलर आसपास पुगेको अन्तर्राष्ट्रिय वित्तीय विश्लेषणहरूले देखाएका छन्।
दोस्रो स्थानमा एप्पल रहेको छ। ‘आइफोन’ लगायतका उपभोक्ता उपकरण र डिजिटल सेवाबाट आम्दानी बढेसँगै एप्पलको बजार मूल्य करिब २.८ देखि ३ ट्रिलियन डलरको हाराहारीमा रहेको छ। एप्पल विश्वकै पहिलो ३ ट्रिलियन डलर बजार मूल्य पार गर्ने कम्पनीका रूपमा चिनिन्छ।
कृत्रिम बुद्धिमत्ता चिप उत्पादनमा अग्रणी एनभिडिया तेस्रो स्थानमा पुगेको छ। एआई प्रविधिको विश्वव्यापी माग तीव्र रूपमा बढेसँगै एनभिडियाको बजार मूल्य २ ट्रिलियन डलरभन्दा माथि पुगेको छ।
ऊर्जा क्षेत्रमा भने साउदी अराम्को शीर्ष सूचीमा पर्ने प्रमुख कम्पनी हो। विश्वकै ठूलो तेल उत्पादक कम्पनी अराम्कोको बजार मूल्य करिब २ ट्रिलियन डलर आसपास रहेको छ।
डिजिटल विज्ञापन र इन्टरनेट सेवामा आधारित अल्फाबेट इन्क (गुगलको मातृ कम्पनी) पनि उच्च मूल्य भएका कम्पनीहरूको सूचीमा रहेको छ। यसैगरी इ-कमर्स तथा क्लाउड सेवा प्रदायक अमेजन र सामाजिक सञ्जाल कम्पनी मेटा प्लेटफर्म्स पनि एक ट्रिलियन डलरभन्दा माथि बजार मूल्यसहित अग्रस्थानमा रहेका छन्।
विश्लेषकहरूका अनुसार विश्वका शीर्ष मूल्यवान कम्पनीहरूमध्ये अधिकांश प्रविधि क्षेत्रसँग सम्बन्धित छन्। कृत्रिम बुद्धिमत्ता, डाटा सेन्टर, सेमिकन्डक्टर र डिजिटल सेवामा भएको तीव्र लगानीले अमेरिकी कम्पनीहरूको वर्चस्व बलियो बनाएको छ। ऊर्जा क्षेत्रबाहेक परम्परागत उद्योगका कम्पनीहरू शीर्ष स्थानमा कम देखिनु पछिल्लो दशकको प्रविधि केन्द्रित विश्व अर्थतन्त्रको संकेतका रुपमा हेरिएको छ।
सेयर मूल्यको उतार चढावसँगै बजार मूल्य परिवर्तनशील हुने भएकाले सूची समयअनुसार फेरिन सक्छ। तथापि, प्रविधि क्षेत्रको प्रभाव आगामी वर्षहरूमा पनि कायम रहने विश्लेषण गरिएको छ। एजेन्सी
