काठमाडाैं। विश्वको सबैभन्दा ठूलो ब्याट्री निर्माता कम्पनी चीनको कन्टेम्प्राेरी एम्पेरेक्स टेक्नोलोजी कम्पनी लिमिटेड (सीएटीएल)ले आगामी वर्षहरूमा आफ्नो ब्याट्री भण्डारण प्रणालीको कुल बिक्रीको ५० प्रतिशत पुर्याउने महत्वाकांक्षी लक्ष्य सार्वजनिक गरेको छ। हाल यो हिस्सा २५ प्रतिशत रहेकोमा २०३० सम्म यसलाई दोब्बर बनाउने कम्पनीको योजना छ।
युरोपमा भएको एक कार्यक्रमका अवसरमा रोयटर्ससँग कुरा गर्दै सीएटीएल का युरोप ऊर्जा भण्डारण प्रणाली विभागका निर्देशक केभिन ताङले भने, "एकपटक हामीसँग बढी नवीकरणीय ऊर्जा हुन थाल्यो भने, ऊर्जा भण्डारण अपरिहार्य हुन्छ।" उनको यो भनाइले विश्वभर नवीकरणीय ऊर्जामा भइरहेको तीव्र लगानीको सन्दर्भमा ब्याट्री भण्डारणको बढ्दो महत्त्वलाई प्रतिबिम्बित गर्छ।
सौर्य र पवन ऊर्जाको मूल समस्या स्रोतहरू पूर्णतः मौसम र प्रकृतिमा निर्भर छन्। घाम लागेको र हावा चलेको बेलामात्र बिजुली उत्पादन हुन्छ, तर उपभोक्ताको माग भने हरेक क्षण फरक हुन्छ। यस बेमेललाई सन्तुलित गर्ने एकमात्र व्यावहारिक उपाय भनेको अतिरिक्त बिजुली ब्याट्रीमा सञ्चय गरी आवश्यकता परेको बेला प्रयोग गर्नु नै हो। परम्परागत जलविद्युत् वा ताप विद्युत्जस्ता बेसलोड स्रोतहरूले माग अनुसार आपूर्ति मिलाउन सक्छन्, तर नवीकरणीय स्रोतहरूसँग यो लचकता छैन।
यो समस्याको सबैभन्दा स्पष्ट उदाहरण युरोपको अग्रणी मुलुक जर्मनी हो। गत वर्ष जर्मनीले आफ्नो कुल सौर्य उत्पादनको ३.१ प्रतिशत खेर फाल्नु पर्यो, किनभने उत्पादन भएको बेला उपभोग गर्ने माग नै थिएन। पवन ऊर्जासमेत जोड्दा जर्मनीको कुल बर्बाद ऊर्जा ९.६ टेरावाट-घण्टा पुग्यो। यति ठूलो परिमाणमा ऊर्जा खेर जानु आर्थिक र वातावरणीय दुवै दृष्टिले अत्यन्त हानिकारक छ।
यसै समस्याको समाधानका लागि युरोपेली नियामक निकायहरूले सौर्य र पवन ऊर्जा आयोजनाहरूलाई अनिवार्य रूपमा ब्याट्री भण्डारण प्रणालीसँग जोड्नुपर्ने नियम लागू गरेका छन्। यसले सीएटीएल जस्ता कम्पनीका लागि ठूलो व्यापारिक अवसर सिर्जना गरेको छ। सीएटीएलले युरोपमा पहिले नै जर्मनी र हंगेरीमा कारखाना सञ्चालन गरिरहेको छ भने स्पेनमा तेस्रो कारखाना निर्माणाधीन अवस्थामा छ।
ऊर्जा व्यापारका ठूला कम्पनीहरू भिटोल र ट्राफिगुरालगायतले पनि यो अवसरलाई सदुपयाेग गर्दै पश्चिमी युरोपमा ब्याट्री भण्डारण आयोजनाहरूमा लगानी थालेका छन्। नवीकरणीय ऊर्जाको प्रसारसँगै विद्युत् बजारमा दैनिक रूपमा उच्च मूल्य अस्थिरता देखिएको छ र यसैलाई व्यापारिक मुनाफाको स्रोत बनाउन यी कम्पनीहरू अग्रसर भएका हुन्। विश्लेषकहरूका अनुसार युरोपमा ब्याट्री भण्डारणमा लगानी अहिले ऊर्जा क्षेत्रको सबैभन्दा सुरक्षित र प्रतिफल सुनिश्चित लगानी मानिन्छ।
यति उज्यालो भविष्य हुँदा हुँदै पनि यस क्षेत्रका केही चुनौतीहरूलाई नजरअन्दाज गर्न मिल्दैन। विगत एक दशकमा उत्पादन लागत उल्लेखनीय रूपमा घटे पनि ब्याट्री भण्डारण प्रणाली अझैं महँगो छ, जसका कारण नवीकरणीय ऊर्जासँग यसको जडान ढिलो भइरहेको छ। त्यसमाथि मध्यपूर्वको संघर्षका कारण उद्योगमा आएको अवरोध र बढेको ऊर्जा लागतले कच्चा पदार्थको मूल्य माथि धकेलेको छ। केभिन ताङका अनुसार सीएटीएलको आपूर्ति श्रृंखला दीर्घकालमा परिपक्व हुँदै जाँदा यो समस्या स्वतः समाधान हुनेछ।
समग्रमा, नवीकरणीय ऊर्जातर्फ विश्वको दृढ अभिमुखीकरण र यससँग जोडिएको नियामक दबाबले सीएटीएलको ब्याट्री भण्डारण व्यवसायको भविष्य निकै उज्यालो देखिन्छ। कम्पनीको यो महत्वाकांक्षी लक्ष्य केवल एउटा सपना मात्र नभई ठोस बजार यथार्थमा आधारित रणनीति हो।
-1780306558.jpeg)
-1781069697.jpeg)
