शनिबार होर्मुज जलडमरूमध्यमा पनामाको झण्डा बोकेको एक तेलवाहक जहाजमाथि मानवरहित हवाई उपकरणबाट आक्रमण भएपछि अमेरिकाले इरानमाथि नयाँ सैन्य कारबाही गरेको छ।
अमेरिकी केन्द्रीय सैन्य कमाण्डले व्यापारिक जलयात्रामाथि निरन्तर आक्रामक गतिविधि भएको भन्दै त्यसको प्रत्यक्ष जवाफस्वरूप इरानका विभिन्न स्थानमा रहेका सैन्य लक्ष्यहरूमा आक्रमण गरिएको जनाएको छ।
जवाफी कारबाहीस्वरूप इरानको इस्लामिक क्रान्तिकारी सुरक्षा बलले कुवेत र बहराइनस्थित अमेरिकी संरचनामाथि क्षेप्यास्त्र तथा मानवरहित हवाई उपकरण प्रहार गरेको दाबी गरेको छ। उक्त जानकारी सरकारी सञ्चारमाध्यममार्फत सार्वजनिक गरिएको हो।
दुवै पक्षबीच आक्रमण भएपछि अमेरिका र इरानले एकअर्कामाथि युद्धविराम सम्झौता उल्लङ्घन गरेको आरोप लगाएका छन्।
अमेरिकी केन्द्रीय सैन्य कमाण्डले जारी गरेको विज्ञप्तिमा इरानलाई युद्धविरामको सम्मान गर्ने अवसर दिइएको भए पनि उसका सैन्य बलले ‘एमटी किकु’ नामक पनामाली तेलवाहक जहाजमाथि एकतर्फी मानवरहित हवाई आक्रमण गरेर सम्झौता तोडेको उल्लेख गरिएको छ।
अमेरिकाले त्यसको प्रतिक्रियास्वरूप सैन्य उपकरण, सञ्चार प्रणाली, हवाई प्रतिरक्षा केन्द्र तथा मानवरहित हवाई उपकरण भण्डारण गरिएका संरचनाहरूलाई निशाना बनाएको जनाएको छ।
उता, इस्लामिक क्रान्तिकारी सुरक्षा बलले अमेरिका आफ्ना नौसैनिक बलले तथाकथित नियम उल्लङ्घन गर्ने जहाजलाई नियन्त्रणमा लिएको बहानामा इरानका पाँचवटा तटीय चौकीमाथि आक्रमण गरेको आरोप लगाएको छ।
इरानले त्यसको प्रतिकारस्वरूप कुवेतस्थित अली अल–सालेम सैन्य आधार र बहराइनको पोर्ट सलमानस्थित पाँचौँ नौसैनिक बेडासँग सम्बन्धित आठवटा महत्वपूर्ण संरचनामाथि क्षेप्यास्त्र तथा मानवरहित हवाई उपकरण प्रहार गरी ध्वस्त बनाएको दाबी गरेको छ।
तर अमेरिकी अधिकारीहरूले कुनै पनि अमेरिकी सैनिकको ज्यान नगएको तथा मध्यपूर्वस्थित अमेरिकी संरचनामा ठूलो क्षति नभएको बताएका छन्।
इरानले यस महिनाको सुरुआतमा भएको समझदारीअनुसार होर्मुज जलडमरूमध्यको आवतजावत व्यवस्थापनको जिम्मेवारी आफूलाई रहेको उल्लेख गर्दै अबदेखि नियम उल्लङ्घन गर्ने जहाजहरूमाथि विगतभन्दा कडा कारबाही गरिने चेतावनी दिएको छ।
सुरक्षा बलको वक्तव्यमा भनिएको छ, “कुनै पनि बहानामा हुने शत्रुपक्षीय आक्रमण, चाहे त्यो सानो लक्ष्यविरुद्ध नै किन नहोस्, त्यसको जवाफ अत्यन्त कठोर हुनेछ।”
इरानले युद्धविरामसम्बन्धी समझदारी उल्लङ्घन गरेको आरोप अमेरिकामाथि लगाउँदै यस्ता गतिविधि जारी रहे सम्पूर्ण प्रक्रिया अवरुद्ध हुने चेतावनी पनि दिएको छ।
नयाँ अमेरिकी आक्रमण सार्वजनिक भएको केही समयपछि अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले आफ्नो सामाजिक सञ्जालमार्फत तेहरानले “कहिल्यै पाठ नसिक्न सक्ने” टिप्पणी गरेका थिए।
उनले लेखेका छन्, “एक समय यस्तो आउन सक्छ जब हामी संयमित रहन सक्ने अवस्थामा रहनेछैनौँ र अत्यन्त सफलतापूर्वक सुरु गरेको कार्यलाई सैन्य माध्यमबाट पूर्णता दिन बाध्य हुनेछौँ।”
उनले थप चेतावनी दिँदै भने, “यदि त्यस्तो अवस्था आयो भने इरान इस्लामिक गणतन्त्रको अस्तित्व नै समाप्त हुनेछ।”
अमेरिकी आक्रमणपछि कुवेत र बहराइन दुवैले आफ्ना हवाई प्रतिरक्षा प्रणाली सक्रिय पारिएको जानकारी दिएका छन्।
कुवेती सशस्त्र बलले जारी गरेको विज्ञप्तिमा देशमाथि लक्षित क्षेप्यास्त्र तथा मानवरहित हवाई उपकरणको आक्रमण रोक्न प्रतिरक्षा प्रणाली सक्रिय गरिएको जनाउँदै नागरिकलाई सुरक्षा निर्देशिका पालना गर्न आग्रह गरिएको छ।
बहराइनको गृह मन्त्रालयले पनि नागरिकलाई शान्त रहन र नजिकको सुरक्षित स्थानमा जान अनुरोध गरेको छ।
अमेरिकी केन्द्रीय सैन्य कमाण्डका अनुसार होर्मुज जलडमरूमध्यमार्फत व्यापारिक जहाजहरूको आवतजावत भने निरन्तर जारी रहेको छ।
यसअघि पनि अमेरिकाले सिङ्गापुरको झण्डा बोकेको ‘एमभी एभर लभ्ली’ नामक मालवाहक जहाजमाथि जुन २५ मा भएको मानवरहित हवाई आक्रमणको प्रतिक्रियास्वरूप इरानमाथि सैन्य कारबाही गरेको थियो।
अमेरिकाले उक्त कारबाहीलाई “शक्तिशाली जवाफ” भन्दै व्यापारिक जलयात्रामाथि भएको इरानी गतिविधिले युद्धविराम उल्लङ्घन गरेको दाबी गरेको थियो।
इरानले भने उक्त जहाजले अनुमति नलिई मार्ग प्रयोग गरेकाले कारबाही गरिएको र त्यसपछिको अमेरिकी आक्रमण नै युद्धविरामको उल्लङ्घन भएको बताएको थियो।
शनिबार बिहान इरानी परराष्ट्र मन्त्रालयले जारी गरेको विज्ञप्तिमा अमेरिकी सैन्य लक्ष्यसँग सम्बन्धित स्थानहरूमा थप आक्रमण गरिएको र सम्पूर्ण अवस्थाको जिम्मेवार “सम्झौता उल्लङ्घन गर्ने अमेरिकी शासन” रहेको उल्लेख गरिएको छ।
अमेरिका र इरानबीच जुन १७ मा १४ बुँदे समझदारीमार्फत शत्रुताको अन्त्य गर्ने सहमति भएको थियो। उक्त सहमतिमा इरानले ६० दिनसम्म कुनै शुल्क नलिई व्यापारिक जहाजहरूको सुरक्षित आवतजावत सुनिश्चित गर्न सक्दो प्रयास गर्ने उल्लेख गरिएको थियो।
होर्मुज जलडमरूमध्य विश्वका तेल तथा ग्यास ढुवानीका लागि अत्यन्त महत्वपूर्ण समुद्री मार्ग हो। अमेरिका र इजरायलले फेब्रुअरीको अन्त्यतिर इरानमाथि आक्रमण गरेपछि तेहरानले यो मार्ग प्रभावकारी रूपमा बन्द गरेको थियो।
यसका कारण अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्य तीव्र रूपमा बढ्नुका साथै मलखादलगायत अन्य महत्वपूर्ण वस्तुको ढुवानीसमेत प्रभावित भएको थियो।
हालका दिनहरूमा ट्रम्पसहित अमेरिकी अधिकारीहरूले इरानसँगको वार्ता सकारात्मक दिशामा अघि बढिरहेको र जहाजहरूबाट शुल्क असुल्ने प्रस्ताव इरानले त्यागेको दाबी गर्दै आएका थिए।
गत बुधबार ट्रम्पले सामाजिक सञ्जालमार्फत इरानले होर्मुज जलडमरूमध्य प्रयोग गर्ने जहाजहरूबाट कुनै शुल्क, बीमा खर्च वा अन्य रकम नलिने जानकारी दिएको बताएका थिए।
उनले चेतावनी दिँदै भनेका थिए, “यदि यो सूचना गलत प्रमाणित भयो भने वार्ता तत्काल अन्त्य हुनेछ।”
अमेरिकाले होर्मुज जलडमरूमध्य हुँदै जाने जहाजहरूबाट इरानले शुल्क उठाइरहेको भन्ने समाचारको विरोध गर्दै यस्तो व्यवस्था अन्तर्राष्ट्रिय समुद्री कानुनविपरीत हुने बताएको छ।
मङ्गलबार इरान र ओमानका अधिकारीहरूले ओमानको राजधानी मस्कटमा समुद्री यातायात व्यवस्थापनको भविष्यबारे छलफल गरेका थिए। ओमानका विदेशमन्त्री बद्र अल–बुसैदीले दुवै देश निःशुल्क र सुरक्षित जलयात्राप्रति प्रतिबद्ध रहेको बताएका थिए।
तर इरानका मुख्य वार्ताकार मोहम्मद बाघेर गालिबाफले राज्यनिकट सञ्चारमाध्यमसँग कुरा गर्दै युद्धअघिको अवस्थामा होर्मुज जलडमरूमध्यको व्यवस्थापन कहिल्यै नफर्किने बताएका छन्।
-1782619189.png)
