काठमाडौं। नाइस निर्देशक सुमित्रा कार्कीले १०–१२ अप्रिलसम्म मरिससमा आयोजित नवौं हिन्द महासागर सम्मेलन २०२६ मा नेपालको समुद्री दाबीमाथि चर्चा गरेकी छन्।
कार्कीले भूपरिवेष्ठित तर समुद्रमा निर्भर देशको रूपमा नेपालको अद्वितीय स्थितिलाई जोड दिएकी हुन्। उनले नेपालले भारतसँग खुला, छिद्रपूर्ण र धेरै हदसम्म अनियमित सीमा कायम राखेको बताइन्, जसले नेपाली नागरिकलाई भिसा वा राहदानीबिना आवतजावत गर्न अनुमति दिँदै आएको छ।
‘नेपाललाई भारतीय भूभाग हुँदै हिन्द महासागरमा पहुँच गर्न सक्षम बनाउँछ। यसले गर्दा नेपाल अप्रत्यक्ष रूपमा समुद्री देशको रूपमा चिनिनुपर्छ। नेपालका लागि हिन्द महासागरको रणनीतिक तथा आर्थिक महत्त्व धेरै छ। देश अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारका लागि समुद्री मार्गमा अत्यधिक निर्भर छ। नेपालको आयात–निर्यातको ठूलो हिस्सा भारतीय बन्दरगाह विशेषगरी कोलकाता र विशाखापट्टनममार्फत पारवहन हुने गरेको छ’, उनले भनिन्।
उनले हिन्द महासागर क्षेत्रमा स्थिरता र सहकार्य नेपालको आर्थिक सुरक्षाका लागि अत्यन्त आवश्यक रहेकामा जोड दिइन्। नेपाल भूराजनीतिक प्रतिस्पर्धामा नतानिने र सैन्य वा रणनीतिक गठबन्धनभन्दा आर्थिक सहकार्यलाई प्राथमिकता दिने उनको भनाइ थियो।
हालसम्म नाइसले हिन्द महासागर तथा इन्डो–प्यासिफिक गतिशीलताबारे ५० भन्दा बढी छलफल आयोजना गरेको छ। ‘नेपाल्स आउटलुक टु द इन्डो–प्यासिफिक’ प्रकाशनमार्फत नीतिगत बहसमा योगदान दिएको कार्कीले जानकारी दिइन्।
सम्मेलनमा निर्देशक कार्कीले मौरिससका प्रधानमन्त्री, नेपालका विदेशमन्त्री, बिमस्टेकका महासचिव तथा भारतका उच्च अधिकारीलगायतसँग भेटवार्ता गरेकी थिइन्।
