काठमाडौं। नेपालको औद्योगिक कोरिडोर बारामा नयाँ खानेतेल प्रशोधन उद्योग (रिफाइनरी) सञ्चालनको तयारी तीव्र पारिएको छ। भाइटल प्रो आयल प्राइभेट लिमिटेडले कुल ५१ करोड ५० लाख रुपैयाँ (५१५ मिलियन)को लागतमा अत्याधुनिक तेल रिफाइनरी प्लान्ट निर्माण गरिरहेको हो।
परियोजनाको निर्माण र व्यावसायिक सञ्चालनका लागि कम्पनीले बैंकहरूबाट लिने कुल एक अर्ब १० करोड रुपैयाँ बराबरको ऋण सुविधाका लागि केयर रेटिङ नेपालले पहिलो पटक वित्तीय साख (रेटिङ) प्रदान गरेको छ।
केयर रेटिङ नेपालले कम्पनीको ४० करोड रुपैयाँ बराबरको दीर्घकालीन बैंक कर्जाका लागि डबल बी माइनस र ७० करोड रुपैयाँको अल्पकालीन कर्जाका लागि ‘एफोर’ रेटिङ प्रदान गरेको छ।
केयर रेटिङको परिभाषाअनुसार ‘डबल बी माइनस’ रेटिङले कम्पनीको ऋण भुक्तानी क्षमतामा मध्यम स्तरको जोखिम रहेको संकेत गर्दछ। यो नयाँ परियोजना भएको र अहिले निर्माणकै प्रारम्भिक चरणमा रहेकाले यसलाई जोखिमको प्रारम्भिक सूचीमा राखिएको हो। यद्यपि, प्रवद्र्धकहरूको अनुभव र बजारको मागका कारण वित्तीय सुरक्षाका आधारहरू सन्तोषजनक रहेको रेटिङले देखाउँछ।
उद्योगको नेतृत्व धिरज कुमार गुप्ताले गरिरहेका छन्, जो काठमाडौं उपत्यका र आसपासका क्षेत्रमा स्थापित ‘शिव पार्वती एग्रो प्राइभेट लिमिटेड’ को मार्केटिङ र बिक्रीमा सक्रिय छन्। उनलाई उनका बुबा मनोज कुमार गुप्ताले व्यवस्थापकीय र रणनीतिक सहयोग गरिरहेका छन्, जोसँग कृषि व्यवसायमा साढे दुई दशकभन्दा लामो अनुभव छ।
भाइटल प्रो आयलले बाराको परसौनीमा दैनिक २०० टन खानेतेल प्रशोधन गर्ने क्षमताको उद्योग स्थापना गरिरहेको छ। उद्योगले मुख्यतया भटमास, सूर्यमुखी र तोरीको तेल प्रशोधन गरी बजारमा ल्याउनेछ। ५१ करोड ५० लाखको यो परियोजनामा ७५ प्रतिशत ऋण (३८ करोड ६० लाख) र २५ प्रतिशत स्वपुँजी (१२ करोड ९० लाख) को लगानी संरचना मिलाइएको छ।
ऋणको हिस्सा बैंकहरूसँग सुनिश्चित भइसकेको छ भने प्रवद्र्धकहरूले सन् २०२६ मे अन्त्यसम्म ३ करोड रुपैयाँ पुँजी लगानी गरिसकेका छन्। यो उद्योग बाराको परसौनीमा अवस्थित छ, जुन भारतीय सीमा (रुपैडिया/वीरगन्ज नाका) बाट मात्र १४ किलोमिटरको दूरीमा पर्छ। सीमासँगको यो निकटताले कच्चा पदार्थ आयातमा ढुवानी लागत उल्लेख्य रूपमा बचत हुनेछ। साथै, कम्पनीले प्रशोधित तेललाई नेपाली बजारका अतिरिक्त भारततर्फ समेत निर्यात गर्ने योजना बनाएको छ।
नेपालमा खानेतेल दैनिक भान्छाको अपरिहार्य वस्तु भएकाले यसको बजार माग सधैं उच्च र स्थिर रहने हुँदा व्यवसायको दीर्घकालीन सम्भावना सकारात्मक देखिएको छ।
यद्यपि, नयाँ उद्योग भएकाले कम्पनीका सामु केही प्राविधिक चुनौतीहरू पनि छन्। परियोजनालाई तोकिएको समय र बजेटभित्रै सम्पन्न गर्नु अहिलेको मुख्य कार्यभार हो। साथै, खानेतेल उद्योगमा नेपालमा धेरै ठूला र स्थापित खेलाडीहरू भएकाले बजारमा कडा प्रतिस्पर्धा हुनेछ। कच्चा पदार्थको मूल्य अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा हुने उतारचढाव र डलरको विनिमय दरप्रति निकै संवेदनशील हुने भएकाले यसले नाफाको मार्जिनलाई प्रभाव पार्न सक्छ।
आगामी दिनमा उद्योगको निर्माण कार्य सम्पन्न गरी व्यावसायिक उत्पादन सुरु गरेपछि कम्पनीको वास्तविक साख र नाफाको अवस्था थप स्पष्ट हुने रेटिङ प्रतिवेदनले औँल्याएको छ।
