धादिङ। नेपाल आइडलजस्ता प्लेटफर्ममार्फत कलाकारलाई दिइने पहिचानबाट प्रेरित हुँदै धादिङ कृषि उद्यम द्रुतिकरण कार्यक्रमको सुरुवात एउटा मुख्य प्रश्नबाट भएको हो, नेपालको अर्थतन्त्रको मेरुदण्ड भए तापनि कृषिले किन त्यही स्तरको पहिचान, सम्मान र दृश्यता पाउन सकेको छैनरु
नेपालमा करिब ६०-७० प्रतिशत जनसंख्या कृषिमा निर्भर हुँदा झण्डै ४० प्रतिशत युवा यस क्षेत्रमा संलग्न छन्। कृषि अझै पनि जीविकोपार्जनको केन्द्रमा रहे पनि बढ्दो वैदेशिक पलायनले कृषिलाई आकर्षक, सम्भावनायुक्त र आकांक्षात्मक जीविकोपार्जनको रूपमा पुनःस्थापित गर्नुपर्ने आवश्यकता देखाएको छ। यसका लागि किसानलाई केवल उत्पादनकर्ताका रूपमा होइन, सीप, वित्त, बजार र आत्मविश्वासमा पहुँच भएका उद्यमीका रूपमा विकास गर्न आवश्यक छ।
धादिङमा सञ्चालन भइरहेको कृषि उद्यम द्रुतिकरण कार्यक्रम हेफर इन्टरनेशनल नेपालको प्राविधिक सहयोगमा, निलकण्ठ नगरपालिका र सिद्धलेक गाउँपालिकासँगको साझेदारीमा, तथा एक्सन नेपालको सहजीकरणमा कार्यान्वयन भइरहेको हो। यो कार्यक्रमले उत्पादन केन्द्रित सहयोगबाट बजार मुखी कृषि उद्यम विकासतर्फ रूपान्तरण गरेको छ।
हेफर इन्टरनेशनल नेपालले अवलम्बन गरिरहेको प्रणाली, बजार र किसानको स्वायत्ततामा केन्द्रित विकसित कार्यक्रम मोडेलमा आधारित यस कार्यक्रमले किसानलाई निर्णय निर्माणको केन्द्रमा राख्दै व्यवसाय योजना, जलवायु मैत्री कृषि अभ्यास, वित्तीय साक्षरता र बजार संलग्नतामा सहयोग गर्छ।
हेफरको कृषक व्यवसाय पाठशालामार्फत तालिम प्राप्त १,५०० भन्दा बढी किसानमध्ये ६० जना छनोट भए, २५ जना अघि बढे, र २४ चैत देखि २६ चैत २०८२ गरिएको बहुपक्षीय फिल्ड मूल्याङ्कनपछि १० जना छनोट भए। मूल्याङ्कन समितिमा हेफर इन्टरनेशनल नेपाल, काठमाडौं विश्वविद्यालय, ग्लोबल आइएमई बैंक र निलकण्ठ नगरपालिकाका प्रतिनिधिहरू सहभागी थिए।
प्रत्येक किसानलाई २५,००० अनुदान प्रदान गरिएको छ। छनोट प्रक्रिया एमएआइआर ढाँचामा आधारित थियो। प्रेरणा, क्षमता, नवप्रवर्तन र स्रोतका साथै पारदर्शिता र स्थानीय मान्यताका लागि समुदाय मतदान पनि समावेश गरिएको थियो।
सहभागीहरूले सुधारिएको कृषि अभ्यास, प्रत्यक्ष बजार पहुँच, आय वृद्धि, र कृषि उद्यमीका रूपमा आत्मविश्वास बढेको रिपोर्ट गरेका छन्। कार्यक्रमले जमिन भाडामा लिने, टनेल खेती, र कर्जामा पहुँचमार्फत विस्तार पनि सम्भव बनाएको छ।
यो कार्यक्रमले किसानहरूलाई स्थानीय सरकार, वित्तीय संस्था, विश्वविद्यालय र निजी क्षेत्रका सरोकारवालासँग जोड्दै मेन्टरसिप, डिजिटल उपकरण, र बजार लिंकजेस प्रदान गर्छ। जीविकोपार्जनमुखी कृषिबाट उद्यम सोचतर्फ स्पष्ट परिवर्तन देखिएको छ, जहाँ नाफा, ग्राहक र वृद्धि मा बढी ध्यान दिइएको छ।
छनोटपछि सहभागीहरूले व्यवसायिक सञ्चार र प्रस्तुतीकरण सीपमा तालिम प्राप्त गरे र आफ्ना कथा विद्यालय तथा कलेजहरूमा प्रस्तुत गरे, जसले युवाहरूमा कृषि प्रति आकर्षण बढाएको छ। आज, ३ असार २०८३ मा, छनोट भएका १० कृषि उद्यमीहरूले आफ्नो प्रगति प्रस्तुत गरे, जसमा तीन जना औपचारिक रूपमा सम्मानित भए र यस चरणको अन्त्य घोषणा गरियो।
छनोट भएका किसान दम्पतीहरू
- रोशिका गुरुङ र प्रमोद गुरुङ
- रामकुमार श्रेष्ठ र यु कुमारी श्रेष्ठ
- बुद्धि प्रसाद बुरालकोटी र कृष्ण कुमारी बुरालकोटी
यसका अतिरिक्त बिमला कोईराला र पूर्ण प्रसाद कोईराला पनि उनीहरूको बलियो सम्भावनाका कारण सम्मानित भए। सबै चार दम्पतीले ५० हजार रुपैयाँ अनुदान प्राप्त गरे। यो उपलब्धि अन्त्य होइन, नयाँ चरणको सुरुवात हो, जसले मोडेल विस्तारका लागि व्यापक सरोकारवाला सहकार्यको आह्वान गर्छ।
मुख्य सिकाइ स्पष्ट छस् कृषि रूपान्तरण केवल वित्तीय वा प्राविधिक सहयोगमा मात्र निर्भर हुँदैन, बरु सबैभन्दा महत्वपूर्ण रूपमा प्रेरणा, पहिचान र उद्यमशील सोचमा निर्भर हुन्छ।
