काठमाडौं। विदेश जाने नेपाली कामदारलाई अनिवार्य रूपले स्वदेशकै विमानस्थलबाट उडाउनुपर्ने कानुनी व्यवस्था बेवास्ता गर्दै भारतीय एयरपोर्ट प्रयोग गर्ने १५९ वटा म्यानपावर कम्पनी वैदेशिक रोजगार विभागको कारबाहीमा परेका छन्। विभागले यी संस्थालाई वैदेशिक रोजगार ऐन, २०६४ को दफा २२ उल्लंघन गरेको ठहर गर्दै हाललाई सचेत गराउने तहको कारबाही गरेको छ।
घटना पत्ता लगाउने प्रक्रिया आफैंमा रोचक छ। विभागले २०८२ चैत १ देखि २०८३ जेठ मसान्तसम्मको अवधिमा श्रम स्वीकृति लिएर विदेश गएका सबै कामदारको उडान विवरण संकलन गर्ने निर्णय गर्यो — उद्देश्य थियो, कम्पनीहरूले साँच्चै स्वदेशी विमानस्थलबाटै श्रमिक पठाइरहेका छन् कि छैनन् भनेर जाँच्नु। तर यही साधारण जवाफदेहिता माग्दा नै वास्तविकता उदांगिन पुग्यो।
देशभर हाल १,११७ इजाजतप्राप्त म्यानपावर कम्पनी सञ्चालनमा रहेकोमा जम्मा ६७८ ले मात्र विवरण बुझाए। बुझाइएका विवरण केलाउँदा तीमध्ये १५९ कम्पनीले विभागको स्वीकृति नै नलिइकनै भारतीय विमानस्थल प्रयोग गरेको पुष्टि भयो।
जसले विवरणै बुझाएनन्, तिनको हविगत त झन् फरक निस्क्यो। ४३९ वटा कम्पनीले माग गरिएको जानकारी नै उपलब्ध नगराएकाले विभागले तिनलाई ऐनको दफा ३७ उल्लंघन गरेको ठहर्यायो। यिनलाई पनि पहिलोपटक सचेत गराइएको छ, साथै तोकिएको विवरण पुनः बुझाउन स्पष्ट निर्देशन दिइएको छ।
तर सबैभन्दा गम्भीर कारबाही भने बारम्बार नियम मिचिरहने आठ कम्पनीमाथि परेको छ। विभागले तिनलाई जनही ५० हजार रुपैयाँका दरले जरिबाना तिराएको छ। यीमध्ये तीनवटाले फेरि पनि भारतबाटै श्रमिक उडाएको भेटिएपछि र पाँचवटाले विवरण नै नबुझाएपछि यो कडा कारबाही भएको हो।
विभागले यसअघि नै २०८३ असार २६ गते एउटा सूचना जारी गरेर कुन विमानस्थलबाट श्रमिक पठाइयो भन्ने विवरण माग गरिसकेको थियो। भारतीय विमानस्थल प्रयोग हुँदै आएको भन्दै लामो समयदेखि उठिरहेको गुनासो। अहिलेको कारबाही त्यही अनुगमन प्रक्रियाको नतिजा हो।